Baars' Blikveld - Joost Baars struint zijn blikveld af

Verhuisd naar www.joostbaars.nl

2010-12-24T21:46:00.000+01:00

Beste lezers,

Dit blog verhuist naar www.joostbaars.nl, waarin het wordt geïntegreerd.
U kunt uw feeds aanpassen met http://www.joostbaars.nl/feed/

Dit blog blijft voorlopig online als archief.

Op deRecensent.nl: Dick Maas is een luie denker

2010-12-03T23:13:00.001+01:00

"Als Dick Maas verweten wordt een slechte film gemaakt te hebben, kan hij triomfantelijk de cijfers van de boxoffice tevoorschijn toveren en zeggen: miljoenen mensen kunnen geen ongelijk hebben. Dat is geen ongeldig argument. Natuurlijk, film moet net als alle kunst zo serieus behandeld worden dat de receptie ervan niet in hoofdzaak over verkoopcijfers gaat, maar film als vorm is geboren uit de moderne massa-entertainmentindustrie, en de boxoffice kan dus echt iets wezenlijks zeggen over de ontvangst van een film.

Maar die redenatie maakt het wel belangrijk wat die miljoenen mensen uiteindelijk, na het zien van de film, van de film vinden. Immers, als je zegt dat ondanks de zure recensie miljoenen mensen van je film genoten hebben, dan zeg je niet dat de hoge verkoopcijfers an sich een indicatie van kwaliteit zijn, maar je beweert dat die verkoopcijfers iets zeggen over de emoties die de film bij velen heeft losgemaakt, en dat de talrijkheid daarvan iets zegt over het belang van je film. De populariteit van een trailer – de kwaliteit van een idee – kan mensen naar de bioscoop lokken. Als de uitwerking van het idee vervolgens teleurstellend is, zijn de boxoffice-cijfers al gemaakt.

U denkt nu natuurlijk: dit wordt een zure, negatieve recensie van Dick Maas’ laatste film, Sint. Ik zeg het eerlijk: dat klopt."

Lees verder op deRecensent.nl... (opmaak nog een beetje fuzzy, maar prima leesbaar)

Europa (naar Allen Ginsberg)

2010-09-25T15:50:00.007+02:00

Europa
naar Allen Ginsberg

Europa ik heb mij helemaal aan je gegeven en nu ben ik niemand.
Europa een matras wat beddengoed en een sigaret 26 oktober 2005.
Ik ben toch niet gek.
Europa wanneer word ik onvervreemdbaar?
Kanker op met je mensenrechten.
Ik ben bang laat me eruit.
Zolang ik hier zit van mij geen gedicht.
Europa wanneer word je menselijk?
Wanneer zul je je kleren uittrekken?
Wanneer zul je mij voorbij de wet kunnen zien?
Wanneer zul je je miljoenen schoonmakers waard zijn?
Europa waarom wordt er in je bibliotheken zo weinig gehuild?
Europa wanneer ga je je expats terug naar Amerika sturen?
Ik walg van je gestoorde criteria.
Wanneer kan ook ik naar de supermarkt gaan om wat ik nodig heb te kopen met mijn mooie kop?
Je juristerij is te veel voor me.
Door jou heb ik een burger willen zijn.
Valt er dan helemaal geen mouw aan te passen?
Ibi heefft het vanuit Tanger opnieuw geprobeerd en ik denk niet dat hij het heeft gehaald, sinister toch.
Toch? Of is het voor jou gewoon collateral damage?
Ik probeer tot je door te dringen.
Ik kan deze obsessie niet opgeven.
Europa ik laat je niet met rust wat moet ik anders?
Europa de tulpenbollen zijn bedorven.
Ik weiger het nieuws nog te volgen, elke dag weer sta ik terecht voor moord.
Europa ik wil ook sentimenteel zijn over de jaren '50.
Europa ik was als kind een moslim en ik heb er geen spijt van.
Ik drink nog steeds geen druppel alcohol.
Ik zit al weken in deze cel en staar naar waar voor mijn gevoel het oosten is.
Als ik ga luchten rook ik teveel en denk ik te weinig.
Maar ik weet één ding zeker: er gaat rotzooi komen.
Je had me de Koran moeten zien lezen.
De imam hier zegt dat ik volkomen gelijk heb.
Ik ga het Onze Vader niet opzeggen.
Ik voel me ver van God verwijderd maar hou me vast aan de Salaat.
Europa luister nou eens als ik vertel wat je mij hebt aangedaan.
Laat je Geert Wilders je emotionele leven bepalen?
Ik was geobsedeerd door Geert Wilders.
Als hij op TV was, keek ik.
Hij staarde m aan iedere keer als ik langs de etalages van electronicawinkels liep.
Ik las over hem als ik opwarmde in de openbare bibliotheek.
Het gaat altijd weer over gedeelde waarden. Zakenlieden hebben gedeelde waarden. Politici hebben gedeelde waarden. Iedereen heeft gedeelde waarden behalve ik.
Europa, ik zit hier.
Hoor je dat ik tegen je praat?

Azië komt tegen je in opstand.
Je gaat er allechinezennogaantoe aan.
Je kunt maar beter je binnenlandse grondstoffen op waarde schatten.
Je binnenlandse grondstoffen bestaan uit een krachteloze elite, miljoenen consumenten, en een illegale klasse die uit zijn voegen barst van de ontoepasbare mogelijkheden en de angst om ongezien en naamloos dood te gaan.
Ik zeg niets over de uitzetcentra en de illegale apartementencomplexen van Rotterdam waar het meurt naar pis maar je blij mag zijn dat je een slaapplaats hebt ook al kun je daar bijna niet anders voor betalen dan met je leven althans dat zegt de huisbaas.
Je hoeft niet bang te zijn om je tippelzones te verliezen.
Ik hoef heus niet meteen president te worden.

Europa, hoe kan ik zonder burgerrechten een goede burger van je zijn?
Als Antigone zal ik doorzetten mijn strofes zijn net zo zinloos als haar apologieën sterker ze zijn allemaal even terecht en waar.
Europa ik zal je smeken als je wilt alsjeblieft zal ik zeggen en ik zal je voeten kussen als het echt moet.
Europa waar is Blaise Nubanganu.
Europa red de bosbewoners van Calais.
Europa geef mijn vrienden medische zorg.
Europa ik ben de slachtoffers van Madrid en Londen.
Europa toen ik zeven was mocht ik uit het raam naar de demonstraties kijken van de Revolutionairen het was net televisie de toespraken werden eindeloos herhaald iedereen was zo engelachtig en sentimenteel over de islam het was allemaal zo oprecht je hebt geen idee hoeveel hoop die lui ons gaven in die tijd iedereen zei dat Ruholla Khomeini een grote martelaar was een echte god Mehdi Bazargan maakte me aan het huilen een keer heb ik de beroemde geestelijke Mohammad Kazem Shariatmadari zien staan.
Europa het zijn die klotemoslims.
Die moslims die moslims en die linkse kerk. En die moslims.
Islamië wil ons levend verslinden. Islamië is machtsgek. Zij wil de olie uit onze auto's zuigen. Haar willen Parijs. Haar willen gekuiste roddelbladen. Haar willen onze handen afhakken. Hem Slang Sharia onze vrouwen besnijden.
Dat niet goed zijn. Ugh. Hem moslimkindertjes leren lezen. Hem boos marrokkaans straattuig nodig hebben. Hah. Haar ons allemaal onze vrijheid van meningsuiting afnemen. Help.
Europa dit is niet misselijk.
Europa dit is waar ik naar terugkeer als je doet wat je zegt.
Europa klopt dit?
Europa ik wil nog steeds het liefst aan de slag.
Je moet weten dat ik bereid ben het Leger in te gaan en aan machinebanken wil draaien in onderdelenfabrieken. Ik ben niet bijziend en nog niet psychopatisch.
Europa als je wilt zet ik mijn moslimschouders eronder.

-----------------
Dit was mijn bijdrage aan de gisteren gepresenteerde uitgave van deBuren en Perdu, Wij, burgers van Europa. Zoals gezegd, het is een bewerking van Allen Ginsbergs America, dat ik enkele jaren geleden samen met Thomass Möhlmann vertaalde voor onze bloemlezing 30 + 30: zestig dichtes uit binnen- en buitenland.

Het boekje Wij, burgers van Europa, met daarin naast deze tekst ook geweldige bijdragen van ondermeer Lamia Makaddam en Ton van 't Hof, is te krijg bij boekhandel Perdu. (gratis dus! ze sturen het ook zonodig naar u op, al moet u dan denk ik wel verzendkosten betalen)

Trouwens, Simon Vinkenoog heeft het gedicht ook vertaald voor zijn Ginsberg-verzameling Proef je tong in m'n oor, en ik kwam er laatst achter dat hij tijdens Poëzie in Carré een Nederland-bewerking van het gedicht heeft voorgelezen. Ben ik benieuwd naar! (dus mocht iemand me daaraan kunnen helpen...)

Vinkenoogs Ginsberg-vertalingen gaan trouwens opnieuw en verzameld verschijnen bij Uitgeverij IJzer.

Wij, burgers van Europa

2010-09-22T23:03:00.004+02:00

Aanstaande vrijdag, 24 september, wordt in Perdu in Amsterdam een boekje gepresenteerd waaraan ik heb bijgedragen: "Wij, burgers van Europa". Het gaat om een initiatief van het Vlaams/Nederlands debatcentrum deBuren in Brussel, in samenwerking met Perdu. Namens deze twee instellingen is een aantal schrijvers gevraagd om een een literaire pre-ambule voor de nieuwe Europese grondwet te maken.

Er staan eurofiele en zeer eurokritische teksten in de bundel, en de meeste zijn het allebei. Zonder uitzondering zijn de teksten politiek. Er zal tevens een debat plaatsvinden met ondermeer D'66 Europarlementariër Sophie in 't Veld.

Mijn bijdrage zal ik na de presentatie op deze plek publiceren, maar ik raad u aan vrijdag naar Perdu te komen om de spannende teksten van ondermeer Ton van 't Hof, Vicky Francken, Ernst van den Hemel, Xavier Roelens en vooral Lamia Makaddam (wat een beklemmend gedicht!) te horen.

Wie naar de avond komt, krijgt het boekje trouwens gratis. Hier kunt u reserveren.

Tadeusz Różewicz - nieuwe gedichten

2010-08-11T18:48:00.001+02:00

Ik kwam erachter dat er in 2007 een boekje is verschenen in de VS met nieuwe gedichten van de Poolse geweldenaar Tadeusz Różewicz (de grote inspirator van Milosz, Szymborska, Zagajewski, etc., 90 jaar inmiddels) van na They came to see a poet en De rest is zwijgen zeg maar... Het boekje heet New Poems en is vertaald door Bill Johnston.

De gedichten zijn even geweldig als de rest van zijn werk, even naakt en soms heel erg actueel (pijnlijk actueel soms, zelfs) en in een mix van bewondering en arrogantie heb ik er een paar van vertaald. Vanuit de Engelse vertaling dus. Zie het als aanmoediging voor Karol Lesman om zich er eens op te werpen.

filosofen

"Das Wesen der Wahrheit
Ist die Freiheit"
schreef Martin Heidegger
in 1930
toen sloot hij zich aan
bij de Nazipartij
"Hampelmann der Nazis"
werd hij genoemd
door de rechtschapene onder de filosofen
Karl Jaspers

maar ook hij had het mis
toen hij tegen Hannah Arendt zei
die doodsbang was door Hitlers overwinning
"Das Ganze ist eine Operette
Ich will kein Held in einer Operette sein"
H.A. emigreerde...
en hij en zijn Gertrud
zijn Joodse vrouw
beseften
dat dit geen operette was

een kristallen nacht viel
over Duitsland en over Europa
toen de verduisterende sterrenhemel
toen de dood van de moraal

----------------

waarom schrijf ik?

soms verhult "leven"
Dat
wat groter is dan het leven

Soms verhullen bergen
Dat
wat voorbij de bergen is
dus moeten de bergen worden verzet
maar ik ontbeer de benodigde
technische middelen
en de kracht
en het geloof
om bergen te verzetten
dus zul je het niet zien
nooit
weet ik
en dat is waarom
ik schrijf

---------------

ik ben geboren als neushoorn
met dikke huid en een hoorn op mijn neus

ik wilde een vlinder worden
maar men zei me
dat ik een neushoorn moest zijn

toen wilde ik veranderen in
een zangvogel een ooievaar
maar men zei me dat dat niet mogelijk was

ik vroeg waarom - het antwoord was
omdat je een neushoorn bent

ik wilde een aap zijn
zelfs een papegaai!

maar men zei... NEE

ik droomde van
een zachte roze huid
een klein neusje, als Cleopatra

maar men wees me erop dat
ik heel heel dikke huid heb
en dat je aan mijn hoorn kunt zien wat ik ben

je was een neushoorn en je zult een neushoorn blijven
tot je laatste snik

VersSpreken #6: over Hélène Gelèns

2010-07-14T13:22:00.004+02:00

"Het is alweer een tijdje geleden, maar op 16 april j.l. kwamen wij en enkele tientallen van onze luisteraars bijeen in Perdu voor de opnames van de eerste VersSpreken met publiek. Het werd een gedenkwaardige avond, waar Hélène Gelèns haar gedicht Gedicht voor twee stemmen en een klok voorlas, en waar VersSprekers Erik Lindner, Matthijs Ponte, Joost Baars en debutante Maud Vanhauwaert een gloedvol gesprek hadden over de biologische klok, vrouwelijkheid, lichamelijkheid, voordrachtspoëzie, compositie en nog veel meer."

Lees meer en luister op VersSpreken.

Oranje hemel

2010-07-11T11:20:00.001+02:00

Dichtersmarathon in de Tolhuistuin

2010-06-24T10:46:00.001+02:00

Baars en Konijn

2010-04-01T22:02:00.005+02:00

Yeah baby. Niet alleen is zojuist het lentenummer van het mooie tijdschrift Het Liegend Konijn verschenen met daarin zes gedichten van mij. Ook ontdek ik net dat mijn daarin binnen één kaft bestaat met dat van Mark Insingel. Dubbel eervol dus.

Oh Femke... (mijn column op deRecensent.nl)

2010-03-17T20:09:00.001+01:00

Oh Femke, ben je ook zo bang dat Balkenende geen lijsttrekker blijft bij het CDA? Ik hou mijn hart vast. Stel je voor dat inderdaad Cees Veerman de kar gaat trekken. Of erger nog: Gerd Leers. Ik kan nu nog stellen dat Job Cohen de “titanenstrijd” op zijn sloffen gaat winnen en mijn stem niet nodig heeft. Balkenende is ongeloofwaardig als premier, en Wilders is niet alleen ongeloofwaardig maar ook nog eens een fascist wiens speerpunten alleen beleidsmatig kunnen worden doorgevoerd als je de grondwet verandert. En dat gaat geen enkele coalitie lukken.

Als het CDA nu slim is, stellen ze Gerd Leers aan als lijsttrekker. Die heeft alles wat Job Cohen ook heeft. Dan heeft de middenkiezer ineens weer een inhoudelijk argument nodig om Cohen te stemmen. En dan heeft Cohen de stemmen van links weer nodig. Van mij dus.

En natuurlijk, het zijn geen premierverkiezingen, maar stiekem toch wel natuurlijk. Ik moet steeds denken aan het cynisme bij links in Amerika toen Bush gekozen en herkozen werd. Links stelde destijds: het maakt toch geen bal uit wie er president wordt. Democraat of Republikein, het is allemaal één pot nat. En natuurlijk waren de verkiezingen van 2000 gestolen, maar als links op Al Gore had gestemd en niet op Ralph Nader, dan was dat stelen helemaal niet mogelijk geweest. En we kennen de geschiedenis die volgde. Gore maakte An inconvenient truth, waar van alles op af te dingen is, maar toch een significant andere politieke focus veronderstelt dan die van de man die Guantanamo Bay gesticht heeft.

Ik wou dat er gewoon één linkse partij in Nederland was, waar eerst intern een man of vrouw wordt gekozen die het voortouw neemt. Daar schaart heel links zich dan achter en trekt gezamenlijk ten strijde tegen rechtsliberaal en rechtsconservatief. Het zou betekenen dat “wij” onze gelederen zouden sluiten vóór de verkiezingen, en niet erna hopeloos verdeeld aan de formatietafel verschijnen. Als ik dit zeg, zeggen mijn linkse vrienden altijd dat dat zou betekenen dat radicaal links geen plek meer heeft in de politiek, maar ik betwijfel dat. Kijk eens naar de recente geschiedenis. Ik denk dat begin deze eeuw Jan Marijnissen een uitermate goede kans had gemaakt op het winnen van linkse primaries, vooropgesteld dat die primaries niet onder partijleden, maar onder een bredere groep van wat in de VS heet registered democrats gehouden waren. Ik denk niet dat Wouter Bos dergelijke voorverkiezingen had gewonnen. Cohen wel natuurlijk, maar ten eerste heeft Cohen een linkser profiel dan de meeste PvdA-bestuurders, en ten tweede denk ik dat jij een geduchte tegenstrever voor hem zou zijn.

Maar ja, de politieke werkelijkheid zit bij ons niet zo in elkaar. Ik moet op Ralph Nader stemmen en hopen dat die stem een links effect heeft, terwijl die stem net zo goed een rechts effect kan hebben. Jij zegt vaak dat het niet uitmaakt of je op de PvdA stemt of op de CDA, omdat die partijen elkaar na de verkiezingen toch weer nodig blijken te hebben en je de ander er dus altijd “gratis bijkrijgt”. Daar heb je natuurlijk gelijk in. Maar hetzelfde geldt – op een andere manier – voor een stem op GroenLinks. Als de PvdA ondanks die stem groot genoeg wordt, ontstaat er regeringsruimte voor GroenLinks. Maar een stem op GroenLinks kan ook een stem op Ralph Nader blijken te zijn en de ruimte creëren voor nog vier jaar CDA-premierschap. En erger nog: een kabinet tussen CDA, VVD en PVV.

Oh Femke, ik weet dat jij hier allemaal niets aan kan doen. Maar ik zou wel willen dat men onder progressieven ook eens doorkreeg dat wij in Nederland al lang in een twee- of driepartijenstelsel leven, maar dat wij onze primaries eigenlijk tijdens de echte verkiezingen houden. Dat maakt dat ik misschien strategisch moet stemmen en niet met mijn hart. Want in mijn hart heb je mijn stem. Op 9 juni laat ik het afhangen van de peilingen.

(deze column is ook te lezen op deRecensent.nl)

Volk & Wouter: Faverey en de kabinetscrisis

2010-02-19T11:29:00.005+01:00

Gisteravond was ik samen met Matthijs Ponte en nog een heleboel anderen op de nieuwe "plek" in Amsterdam: Schijnheilig. Aldaar werd een soort poëzieavond gehouden met ondermeer Erik Lindner - die uit zijn komende bundel Terrein voorlas - en een geweldige Annelein Pompe. Ik kende haar niet maar zij bracht poëzie terwijl ze op haar handen stond - het klinkt misschien wat sullig maar dat ligt geheel en al aan mijn kwaliteiten als blogger. Pompe maakt van voordracht letterlijk een uitputtingsslag en dat maakt dat de inzet in haar werk hoog is.

Hoe dan ook, ondertussen viel het kabinet natuurlijk niet. VersSpreken-compagnon Matthijs Ponte en ik dachten Bos een handje te helpen door een door Matthijs bewerkte versie van Man & dolphin / Mens & dolfijn van Hans Faverey voor te lezen. Het is een erg geslaagde spoof geworden denk ik, en daarnaast alleen goed voor het moment, dus het leek me goed om hem hier nu maar online te zetten.

Volk & Wouter

Fall; say; fall.

(val; zeg val).
Je moet 'val' zeggen.
Wouter, zeg eens val.
V/a/l: val. He,

Wouter, zeg nou eens 'val'.

Je moet 'val' zeggen,

Wouter. He Wouter:
'val'. Zeg nou eens:
val. (Fall; say: fall).
Val; zeg: val.

Zeg eens val. V/a/l.

Zeg nou eens. (Say).

V/a/l. Val. He:
je moet val zeggen.
Fall; val. Wouter,
zeg val: 'val'. Zeg eens

val. (Fall). Wouter: 'val'.

Zeg nou eens 'val', Wouter.

He Wouter: zeg eens
val. Val: v/a/l.
'Val': zeg eens: val.
Je moet 'val' zeggen.

(Fall; say: fall).

Fall; val. Je moet.

Zeg eens; zeggen.
'Val'. (Say). Zeg:
(fall). V/a/l. Zeg
nou eens. He, Wouter.

Val, wouter. Val. 'Val'. (Val).

VersSpreken #4: Mark Insingel

2010-02-15T01:43:00.006+01:00

Er is een nieuwe aflevering van de podcast VersSpreken, ditmaar over een gedicht van Mark Insingel. Op de website:

"We gaan zuidwaarts in de vierde aflevering van VersSpreken en komen aan bij Mark Insingel, de grote maar zeker in Nederland altijd een beetje obscuur gebleven Vlaamse dichter die bekend werd met zijn als concrete poëzie bestempelde gedichten in bundels als Perpetuum Mobile (1969), Modellen (1970) en Posters (1974). Het titelloze gedicht dat in deze aflevering besproken wordt, heeft minder visueels, maar is daarom niet minder een constructie. Het komt uit de bundel Het is zo niet zo is het (1978), en staat onder aan deze post te lezen. VersSprekers Hélène Gelè ns, Samuel Vriezen, Matthijs Ponte en Joost Baars verkennen de ruimte die de constructie schept en buigen zich over de vragen die het oproept, waaronder: hoe politiek is het gedicht op te vatten? En is er ontsnapping mogelijk uit het brandende gebouw en uit de cirkel van macht en machteloosheid? Wie zijn het die het gebouw uiteindelijk betreden om zich om de lichamen te bekommeren?"

Verder lezen, en vooral luisteren naar de aflevering van de podcast, kan hier.

Op deRecensent.nl: I want my PvdA

2010-02-02T23:08:00.005+01:00

"Nu er verkiezingen eraan komen, moet ik zoals altijd weer eens die wederkerende vraag beantwoorden: stem ik op de PvdA. De kans is dit jaar, en voor deze Amsterdamse gemeenteraad, groter dan ooit. Ik ben afgeknapt op de SP, ik kan geen GroenLinks stemmen vanwege hoe die partij is omgegaan met de affaire rondom het gifschip de Probo Koala, dus dan blijven PvdA en D’66 over. En het is allerminst zeker dat de PvdA de grootste partij blijft, dus als ik Job Cohen als burgemeester wil – en dat wil ik – dan ligt een stem op Asscher voor de hand.

Het zou voor de eerste keer zijn in mijn leven dat ik PvdA stem.

Ik stem niet op de PvdA omdat ik de PvdA niet vertrouw. Natuurlijk, politici zijn niet te vertrouwen, en meer van die clichés, maar ik heb geen last van die standaardverontwaardiging over “de” politiek in Nederland. Van mij mogen politici liegen, bedriegen, draaien, schmieren, alles dat maar nodig is om gedaan te krijgen wat ze gedaan willen krijgen. Sterker nog: ik verwacht van degene die ik kies dat hij of zij een Machiavellist is. Binnen de grenzen van de wet natuurlijk, maar niet binnen de grenzen van het fatsoen. Een goede politicus is een klootzak."

Lees verder op deRecensent.nl (scroll helemaal naar onder, naar de column Politieke Vrijspraak)

Paul Auster: In herinnering van mijzelf (Dichtersmarathon)

2010-01-30T16:48:00.003+01:00

Afgelopen Gedichtendag vond voor de 5e keer in Perdu de 30 + 30 Dichtersmarathon plaats. Daarin lezen dertig dichters drie gedichten: twee van zichzelf en één van een buitenlandse dichter naar keuze.

Ikzelf deed ook mee, deze editie, en ik las een gedicht van Paul Auster. Auster is één van de meest gelezen romanschrijvers van nu, maar minder mensen weten dat hij ook een weergaloos dichter is. Zijn poëzie schreef hij in de jaren '70, de jaren waarin zijn schrijverschap werd gevormd. Zelf refereert hij er nog wel eens aan als zijn beste werk, wat vast een zekere provocatieve bedoeling heeft, maar een inhoudsloze provocatie is het zeker niet.

In Nederland maakten twee mensen vertalingen van zijn werk. Van Henk van der Waal verscheen er in 1994 een vertaling van de bundel "Disappearances" ("Verdwijningen") bij uitgeverij Joany. Daarnaast werkt vertaalster Marianne Kalsbeek al jaren aan vertalingen van de rest van Austers poëtisch oeuvre. Uit die vertalingen las ik het gedicht "In herinnering van mijzelf" ("In memory of myself").

In herinnering van mijzelf

Gewoon te zijn opgehouden.

Alsof ik kan beginnen
waar mijn stem is opgehouden, ikzelf
de klank van een woord

dat ik niet kan spreken.

Zo veel stilte tot leven te brengen
in dit peinzende vlees, de slaande
trom van woorden
binnenin, zoveel woorden

verloren in de wijde wereld
binnenin mij, en daarmee te hebben geweten:
ondanks mijzelf

ben ik hier.

Alsof dit de wereld is.

Ik kan allerlei redenen bedenken waarom je als uitgever de poëzie van Paul Auster in het Nederlands zou moeten willen uitgeven. Ten eerste: het mag moeilijke poëzie zijn, maar nog altijd wel van een van de best verkopende auteurs van vandaag. Juist omdat het moeilijke poëzie is, zal de publicatie in het Nederlands voor veel Auster-fans een uitkomst zijn. En zelfs als maar één op de honderd Auster-fans de verzamelde vertalingen zouden kopen, dan nog moet je het volgens mij hebben over een bestseller in de poëzie.

Daarnaast heeft er in de poëziewereld de afgelopen tien, twintig jaar een soort langzame verschuiving plaatsgevonden. Richtten Nederlandse dichters zich traditioneel veel meer op de Europese avant-garde, vandaag de dag kan juist de Amerikaanse poëtische avant-garde op steeds meer professionele aandacht vanuit Nederland rekenen. Paul Auster - een Amerikaan die jarenlang in Parijs woonde - is een product van beiden. Hij vertaalde poëzie van ondermeer René Char, Paul Éluard en André Breton, en rekende tegelijkertijd George Oppen tot zijn grootste voorbeelden. De dichter Auster is een perfecte brug tussen de "oude" Europese interesse en de "nieuwe" Amerikaanse oriëntatie in de Nederlandse poëzie, en die Nederlandse poëzie verdient het daarom om geïnjecteerd te worden met een dosis Auster in het Nederlands.

De derde reden is het simpele feit dat Austers werk zo goed vertaald is, door zowel Van der Waal als Kalsbeek. Ik moet daarbij vermelden dat ik minder bekend ben met het vertaalwerk van Van der Waal, om de simpele reden dat "Verdwijningen" uit 1994 zo lastig te vinden is. Het is lang geleden dat ik die vertalingen onder ogen had, maar wat ik toen zag, beviel mij zeer. De vertalingen van Marianne Kalsbeek zijn even scrupuleus als poëtisch en juist vanwege die combinatie heel erg geslaagd.

Er hoeft bij wijze van spreken alleen nog maar een kaft omheen. Wanneer komt er een uitgever op het idee om dat te doen?

iPoetry

2010-01-24T18:33:00.004+01:00

Nu online, of liever, nu online aan het geraken: het geluidsarchief van Poëziecircus. Op een mooi vormgegeven website zullen in de loop van de komende tijd alle (?) voordrachten ooit gedaan bij Poëziecircus te beluisteren zijn. Een soort PennSound dus!, hoewel niet helemaal aangezien e.e.a. vooralsnog beperkt blijft tot het geluidsarchief van Poëziecircus.

Maar je kunt wel embedden! Dat kan bij PennSound dan weer niet. We gaan het meteen maar eens proberen. Hieronder dus. Meer Baars vindt u hier. En de algemene website, met nog veel meer dichters, is: http://www.ipoetry.nl/

VersSpreken #3: Het wonderei van Rodaan Al Galidi

2010-01-08T14:26:00.002+01:00

"Hoe populair hij ook is, Rodaan Al Galidi is een van de meest raadselachtige dichters in Nederland. Zijn laatste bundel Digitale Hemelvaart, die in het najaar van 2009 verscheen, lijkt helderder dan ooit, maar zijn werk blijft in al zijn begrijpelijkheid de neiging hebben ongrijpbaar te zijn. Hélène Gelèns, Rozalie Hirs, Joost Baars en Matthijs Ponte doen een poging in de derde aflevering van VersSpreken. Het gedicht: Het wonderei van Rodaan Al Galidi. Een gesprek over kunstenaarschap, illegaliteit, mensenrechten en Rodaan Al Galidi (de dichter of de mens?)."

Lees verder en luister op VersSpreken.nl.

Muzieklijstje

2009-12-29T14:47:00.001+01:00

Ik doe het toch hoor, wat Tim Donkers ook zegt. Gewoon weer een muzieklijstje zo aan het einde van het jaar. Het blijft de prettigste manier van terugkijken, en het is mooi om in elk geval eens per jaar een excuus te hebben om te spreken over wat er zoal in mijn iPod omgaat. Al waren dat in 2009 meer podcasts dan albums, maar ach, er was genoeg materiaal voor een mooie lijst, dus hiero!

1. Ramona Falls - Intuit
Schrijf een stel goede liedjes. Zet een basale maar stevige structuur neer met basisarrangementen voor die liedjes. Nodig daarna 35 van je muzikantenvrienden uit om binnen die structuren te improviseren. Stel daar dan weer de perfecte takes uit samen. Talk Talk deed het in de jaren '80 en '90. Ramona Falls deed het in 2009, met het album Intuit als resultaat, en inderdaad: The Colour Of Spring is nooit ver weg. Wat een liedjes, wat een rijkgeschakeerde en tegelijkertijd strakke arrangementen!

2. Bat For Lashes - Two Suns
Bat For Lashes is Natasha Khan, een Engelse Pakistani met een gouden keel en een platina talent voor melodie en liedjes. En ja, als Ramona Falls is Bat For Lashes een eenmansgroep (eenvrouwsgroep) en nodigt Khan simpelweg steeds muzikale vrienden uit voor haar verschillende projecten. Al doet ze dat vooral als ze tourt - afgelopen jaar met ondermeer dat andere genie Ben Christophers op toetsen. Haar plaat Two Suns is een wonder van gloomy perfectie.

3. Amy Millan - Masters Of The Burial
"Gloomy perfectie" kan ook op Stars slaan, de band waar Amy Millan het grootste gedeelte van haar tijd doorbrengt. Niet op haar soloplaten, waarop ze zich ontpopt als een wat conventioneler singer/songwriter met gevoel voor roots. Haar gouden keel is hier evenwel ook aanwezig, alsmede haar gevoel voor ietwat duistere verhalen. Toch gloomy dus, al is het op Masters Of The Burial wel allemaal wat persoonlijker. Lekkere plaat, met een country-cover van Dead Cab For Cuties I will follow you into the dark - compleet met zacht huilende steelgitaar.

4. Mates Of State - Live from All Songs Considered
Ik had dit graag op 1 gezet, maar ja, het gaat hier niet om nieuwe muziek, maar om een liveopname. All Songs Considered is de 3voor12 van NPR, de Amerikaanse publieke omroep. Die stellen regelmatig een heel concert van een mooie band beschikbaar (eet hier je hart uit bij het enorme concertarchief), en in 2009 was daar ook een concert van Mates Of State bij. Mates Of State is een echtpaar, Kori Gardner en Jason Hammel. Zij speelt toetsen (piano, orgel en analoge synths) en hij drumt (hard). Samen maken ze nummers met rare wendingen, en zingen ze zo hard als ze maar kunnen. Kortom: beuken beuken beuken, maar wel met melodie. Ongelooflijk lekker live. Het concert is hier gratis te downloaden!

5. Noah And The Whale - The first days of spring
Via het weblog Oorbijter (een belangrijke bron voor mij in 2009) kwam ik op Noah And The Whale, en dan vooral op het nummer Love of an orchestra. Wat een heerlijke zomerse en toch zo intieme plaat was dat, zo middenin de herfst. Beetje indie, beetje folk, beetje Spector, en vooral zo lekker laidback. Het album First days of spring bleek niet tegen te vallen. Fijne muziek.

6. Mark Kozelek - Find me, Ruben Olivares en Lost Verses Live
Mark Kozelek is een singer/songwriter die je opzet als je hart bloedt. Vorig jaar kwam hij met zijn band Sun Kil Moon met het briljante album April. Dit jaar moeten we het doen met twee livealbums: Find me, Ruben Olivares en Lost Verses Live. De diepte van Kozeleks solowerk zit hem - vooral live - niet in de variatie, maar in de nuance. Zijn livealbums lijken op elkaar, zoals al zijn songs op elkaar gaan lijken als hij ze live speelt. Dat maakt ze intiem, omdat je heel dichtbij moet komen om alle kleine schakeringen te ontdekken. Find me, Ruben Olivares is qua productie net iets droger dan Lost Verses Live, en daarom prefereer ik de eerste.

7. Uinko Eerenstein - Live in Perdu
Het is verheugend te zien hoe er in de Nederlandstalige liedcultuur de laatste jaren eindelijk, eindelijk, een soort van underground ontstaat. Voorheen was wie niet van het "vakmanschap" (lees: de eenvormigheid) van de Kleinkunstacademieliedkunst of van smartlappen hield, en wie tegelijkertijd het idee van een persoonlijke singer/songwriter die in een andere taal dan de zijne zingt niet begreep, aangewezen op André Manuel en De Kift. Voor Gorki, Noordkaap en De Mens moesten wij over de zuidgrens. Maar de laatste tijd zijn staan er liedjesmakers op die zich (ver) buiten het kleinkunstidioom bewegen, maar die toch een vocabulaire in hun eigen taal ontwikkelen. Mensen als Lotte van Dijck, Anne Roos Rosa de Carvalho, en Uinko Eerenstein. Die laatste speelde afgelopen jaar een korte set in Perdu, die opgenomen werd en zo goed bleek dat ze een maand lang als mp3 beschikbaar is gemaakt via de website. Eerenstein doet mij erg denken aan Kozelek (zie boven). Wie de humor ziet in het werk van Kozelek, snapt dat nog beter.

8. Clare & The Reasons - Arrow
Ik dwaal nog wel eens rond op het Genesis-forum (ja, van de band), en soms worden daar covers van nummers van die groep gepost. Een Genesis-nummer dat de laatste jaren erg veel wordt gecovered is That's all. Keane faalde al eens jammerlijk, maar country-ster Alison Krauss toonde een paar jaar geleden al dat That's all behalve een typisch jaren '80 Genesis-nummer ook gewoon een heel goed liedje is. De eveneens uitermate geslaagde subtiele hoempa-versie van Clare & The Reasons stuitte ik op dankzij het Genesis-forum. Daarna het album Arrow maar eens uitgecheckt. Wat een heerlijke, zachtaardige, organische popmuziek. Newyorks groepje waar we meer van moeten horen.

9. The Albertans - Legends of Sam Marco
Er is niet veel bijzonders aan deze typische Amerikaanse indieplaat van The Albertans, behalve dat de muziek op zoveel manieren tegelijk niet bijzonder is. Mooie liedjes. Mooie samenzang (mannelijke lead, vrouwelijke backup - dat doet aan Leonard Cohen denken!). Een uiterst ver doorgevoerd eclecticisme: rock, pop, blues, soul, folk, prog en wat niet meer. En heel veel subtiele dingetjes, kleine verrassinkjes die je oren spitsen. Legends of Sam Marco is een fijne plaat om in je eentje naar te luisteren.

10. Bell Orchestre - As seen through windows
Post-rock. Gelooft iemand er nog in? En maakt het wat uit. Voor mij niet. Wat is Bell Orchestre anders dan een stel Canadese musici die bij elkaar komt om muziek te maken en zich daarbij niet laat leiden door genreconventies? Beetje rock, beetje folk, beetje jazz en dan gewoon gaan. En alles op akoestische instrumenten. Ik zag ze in Paradiso, begin 2009. Hun plaat As seen through windows is compleet eclectisch, stemmig en toch licht van de spelvreugde.

VersSpreken #2: Vergeefse achtervolgingen met Toon Tellegen

2009-12-16T08:17:00.000+01:00

"Voor zover we bij VersSpreken nog dachten dat Toon Tellegen eenvoudige poëzie schrijft, zijn we daar na het opnemen van deze aflevering (VS#2) van teruggekomen. Jan-Willem Anker, Edwin Fagel, Matthijs Ponte en Joost Baars bespraken een gedicht uit Tellegens laatste bundel Stof dat als een meisje, en slaagden er niet in het gedicht te temmen. Niet dat er niets wordt gezegd: Genesis 32, The Matrix, pokeren, Robert Crumb en Roadrunner komen voorbij. Maar ieder antwoord roept uiteindelijk meer vragen op - alsof het gedicht de VersSprekers altijd een stap voor blijft, net als Roadrunner Wile E. Coyote. Maar hoe vergeefs de achtervolging ook, ze is niet zonder zegeningen. Luister naar VersSpreken #2, over een gedicht van Toon Tellegen."

Lees verder en luister op VersSpreken.nl.

Right out of the machinery

2009-12-10T06:48:00.001+01:00

Herhalingen

2009-11-30T13:13:00.003+01:00

Vandaag is de laatste dag dat het live optreden van singer/songwriter Uinko Eerenstein te downloaden is van het Perdu weblog. Ga er snel naartoe, want weg is weg!

Vandaag is het precies een week geleden dat Matthijs Ponte en ik zijn begonnen met de podcast VersSpreken - een radioprogramma naar model PoemTalk. Erg veel goede reacties (voor die laatste bespreking op BoekBlad scroll je naar beneden) (en een enkele negatieve) en bijna tweehonderdvijftig downloads later, kunnen we - beduusd en wel - niet anders dan hard werken aan aflevering 2 en 3. Hopelijk met een paar weken online! Check it out op VersSpreken.nl, iTunes, Facebook, Twitter, en abonneer je op de nieuwsbrief.

Ik zou nog kunnen herhalen dat afgelopen vrijdag en zaterdag twee uitermate bijzondere programma's rondom Herman Gorters ideologische periode hebben plaatsgevonden in Perdu. Maar ja, dat is te laat voor u.

En ach, als we toch bezig zijn. Ik schreef de afgelopen tijd over Moon, Dexter en District 9 op deRecensent.nl. En mijn geliefde over Theo Niekus.

Op deRecensent.nl: Een bevlogen straatfotograaf

2009-11-26T12:51:00.005+01:00

U weet misschien dat mijn geliefde fotograaf is. Ze schrijft ook over fotografie - dat leidde al eens tot een stuk in nrc.next over het fotografenduo WassinkLundgren (pdf, maar worth the trouble) - en gaat vanaf nu over fotoboeken schrijven voor deRecensent.nl. Hieronder het begin van haar eerste stuk: een rijk interview met de Amsterdamse straatfotograaf Theo Niekus. De foto van Niekus hiernaast is overigens ook door haar genomen.

"Op de filmposter van de film ‘Le genou de Claire’ (1970, Eric Rohmer) draait het om een klein gebaar. De man en de vrouw op de poster lijken niet veel met elkaar te maken te hebben, het zijn zeker geen geliefden, eerder vreemden. Maar terwijl de vrouw op een stoeltje zit en de man eraan voorbij lijkt te lopen, half gebogen alsof hij net is opgestaan, rust de hand van de man op de knie van de vrouw. De aanraking heeft niets vertrouwds maar ook niets opdringerigs en om de aanraking toevallig te noemen is hij weer te uitgekiend. Theo Niekus gebruikt op zijn site een citaat uit de film waarin de hoofdfiguur vertelt over de betekenis van die ene enkele aanraking van de knie van Claire. Niekus: ‘Als kind fascineerden die plaatjes uit die film me al – de afstandelijkheid tussen die twee terwijl zijn hand op haar knie rust. Die man uit de film heeft de filosofie dat als hij zijn hand op haar knie mag leggen, hij haar feitelijk al veroverd heeft. Verder hoeft hij er niks mee. Zo fotografeer ik ook. Ik raak het even aan en dan ben ik weer weg.’"

Lees verder op deRecensent.nl.

Op deRecensent.nl: Politiek als ideaal decor om in te knokken

2009-11-23T23:20:00.000+01:00

Je zou als recensent geneigd kunnen zijn Neil Blomkamps debuut District 9 te omschrijven als een film die de arthouse connaisseur en de scifi/actie-liefhebber samen kunnen gaan zien. Het zou ook kloppen, tenminste op het eerste gezicht: er is veel uitstekend gechoreografeerd knokken, schieten, en ontploffen te zien en tegelijk heeft de film een duidelijke politieke ondertoon die gaat over mensenrechten, vluchtelingen en illegale vreemdelingen.

In District 9, zijn de illegal aliens letterlijk dat: aliens. Ruimtewezens dus (iets dat de mensen in de film in zekere zin “letterlijk” mensen maakt). Ze komen uit een gigantisch ruimteschip dat op een Independence Day-achtige manier boven Johannesburg zweeft. Maar in District 9 zijn ze niet van plan de aarde te veroveren of te vernietigen. Ze zijn, als vluchtelingen, gestrand. Ze wonen in een grote sloppenwijk buiten de stad die District 9 heet. Ze mogen het terrein niet af. Hun ruimteschip is kapot. Ze zijn zwak, kunnen nergens heen, en leven op een dieet van kattenvoer en autobanden. Bovendien zijn ze ongewenst door de bevolking van Johannesburg, die ze vanwege hun uiterlijk "Garnalen" noemen, en van wie de meesten zouden willen dat ze de stad verlieten, of gewoon zouden verdwijnen – wat overigens in de documentaire stijl die Blomkamp soms hanteert bijtend sarcastische scènes oplevert, waarin arme zwarte Zuidafrikanen over de ruimtewezen precies zeggen wat de moderne rijke blanken in het echte Johannesburg over de zwarte slumbewoners zouden kunnen zeggen.

Lees verder op deRecensent.nl

Nu online: VersSpreken.nl

2009-11-23T11:49:00.002+01:00

Sinds ik PoemTalk ken, denk ik: wat jammer dat er niet zoiets in Nederland is. Een radioprogramma waar poëzielezers zonder al te afgesloten, definitieve conclusies te trekken de mogelijkheden van een gedicht onderzoeken door er met elkaar over te praten. Wat de poëzie in Nederland nodig heeft is niet een zoveelste bloemlezer of professor die ons als een soort Henk van Os gaat uitleggen wat we goed moeten vinden en hoe we het moeten interpreteren (nee, dit is geen verwijzing naar Vaessens, juist niet). En sinds ik mijn Zoom H2 heb, denk ik: waarom ga ik het eigenlijk niet zelf maken.

Het is nu dus zover. In de beste DIY-traditie hebben Matthijs Ponte en ik het initiatief genomen tot VersSpreken. Gisteren is de eerste aflevering opgenomen. Vandaag staat de boel online. Een titelloos gedicht van Thomas Möhlmann, uit zijn laatste bundel Kranen open, wordt besproken door Erik Lindner, Samuel Vriezen, Matthijs Ponte en mijzelf.

In de toekomst: meer verschillende gedichten, meer nieuwe opnames van die gedichten. Ook hopen we meer verschillende VersSprekers te ontvangen, en daarnaast de meest dierbare tafelgasten te kunnen blijven verleiden tot een terugkeer.

Luister dus, op VersSpreken.nl! En ik denk dat het niet lang meer duurt voor je je via iTunes op de podcast kan abonneren.

Anders

2009-11-11T14:27:00.006+01:00

Afgelopen maandagnacht kwam ik thuis en toen ik de TV aanzette zag ik Herman van Veen bij Pauw & Witteman iets van een papiertje voorlezen. Het was een ontluisterend beeld. Niet om wat hij zei, daar was geen speld tussen te krijgen. Maar hoe hij het zei, en vooral hoe hij daarbij keek: bang. Echt bang. Zo heb ik hem nog nooit gezien, en ondanks alle bedreigingen op zijn website, kan ik het niet rijmen met het beeld dat ik van hem heb.

Bij mij thuis werd Herman van Veen op handen gedragen. Zowel door mijn moeder als door mijn vader - een zeldzaamheid, zoals het überhaupt een zeldzaamheid was dat mijn vader een zanger op handen droeg. Mijn vader heeft Van Veen een keer ontmoet, en hij vertelt er nog altijd graag over. Ik zal het verhaal hier proberen na te vertellen, omdat het volgens mij iets zegt over een kant van Van Veen die in Nederland nogal eens over het hoofd wordt gezien, en die te maken heeft met de non-situatie die er nu om hem heen is ontstaan.

Mijn vader heeft zijn halve leven in de arbeidsvoorziening gewerkt, en kwam dus nogal eens in aanraking met politici en werkgevers - en stel je daar geen middenstanders bij voor, maar grote, machtige, rijke jongens. Bij gelegenheden waar er een grote groep werkgevers en politici in een zaal zat, werd dan ook wel eens een schnabbelartiest ingehuurd. Op een keer - het moet in de eerste helft van de jaren '80 geweest zijn, niet de beste tijd voor de arbeid - was dat Herman van Veen.

Mijn vader heeft net als ik een hekel aan dat soort feesten en het soort schnabbelartiesten dat daar gewoonlijk komt zingen. Dus hij vroeg Van Veen wat hij als idealistisch artiest in godsnaam moest op zo'n bedrijfsfeest, met een zaal vol suits. Van Veen antwoordde simpelweg dat het juist voor een idealistisch artiest te makkelijk was om alleen maar voor je eigen publiek te zingen. Vervolgens voegde hij de daad bij het woord, en zong het schitterende lied Als het net even anders was gegaan (luister onderaan deze post), met een tekst van Willem Wilmink over hoe Nederland eruit zou hebben gezien als Hitler de oorlog had gewonnen. Daarin komt het volgende couplet voor:

Wie zouden zich in het openbaar vertonen?
Wie zouden ons regeren uit Den Haag?
Wie zouden er in grote huizen wonen?
Misschien dezelfde rijken als vandaag.

Volgens mijn vader zijn er erg veel mensen in de zaal weggelopen vanwege dat lied. Terwijl mijn vader gniffelde in zijn vuistje.

Later ben ik Van Veen zelf verder gaan ontdekken, en las ik in een oud interview hoe hij vertelde over de tournees die hij door de DDR maakte, als een van de eerste Westeuropese artiesten. Hij vertelde over het lied Signalen, dat ons doordrenkt in jaren '80 synths zoetsappig in de oren klinkt, maar waarin hij zingt:

Gezinnen die de apartheidswaan
Meedogenloos uiteen liet slaan
Ze komen toch weer bij elkaar voor even maar
Want liefde is daar illegaal
Geef hun een teken, een signaal
Dat geen enkele deur eeuwig dicht zal zijn
Dat aan het eind van de tunnel weer licht zal zijn

Dat is in een Oost-Berlijn dat bijna nooit Westeuropese artiesten toelaat wel even wat anders dan in de Republiek Amsterdam, zeg maar. Van Veen vertelde dan ook dat hij daar bedreigd werd. "Als je dat zingt, dan blazen we het theater op." zou men hem herhaaldelijk gezegd hebben. Maar Van Veen zong het toch.

Wat is er nu anders? Wat maakt dat hij toen zijn tegenstanders opzocht en tegen alle boosheid en geweldsdreiging in de waarheid bleef vertellen, en nu na bedreigingen op zijn gastenboek door internetreaguurdertjes (een mix van achterlijke halve zolen en misschien enkele neonazis, maar geen georganiseerde communistische ondergrondse) met knikkende knieën bij Pauw & Witteman een geschreven verklaring voorleest?

Niet dat er met die verklaring iets mis was hoor - gelukkig blijft hij nog wel bij zijn punt, al scheelt het in het gesprek niet veel. Maar waarom niet gewoon een vlucht vooruit? Waarom niet kloten getoond? Is het omdat hij echt bang is? En is hij als ervaringsdeskundige in het bedreigd worden nu banger omdat het grote politieke kader om de bedreiging ontbreekt? Of gewoon omdat het dit keer in zijn eigen land gebeurt?

Let wel: ik verwijt Van Veen zijn angst niet. Dat is niet mijn bedoeling. Maar als er een verschil is tussen deze bedreigingen en de bedreigingen van de communistische ondergrondse, dan wil ik weten welk verschil dat is. Ik wil weten waarom Herman van Veen met een opgeschreven verklaring kwam, en niet gewoon, zoals in Berlijn, zijn vijanden opzoekt door bij Pauw & Witteman dat schitterende liedje nog eens hard te zingen: Als het net even anders was gegaan.

Get this widget

Track details

eSnips Social DNA

Op deRecensent.nl: Moraalridder Dexter

2009-11-09T19:39:00.003+01:00

"Dat er in het Amerikaanse televisielandschap ruimte is voor een serie met een zo verwerpelijke hoofdfiguur [als Dexter, red.] en met dermate veel bloed en afgehakte ledematen, is natuurlijk in grote mate te danken aan The Sopranos, waarin we hoofdfiguur Tony Soprano, na het uitvoeren van maffiose afrekeningen, thuis bij moeder de vrouw aan de eettafel zien aanschuiven. Helaas is dit chronologische verband tussen de twee series voor veel luie recensenten aanleiding om de series dan ook maar helemaal over elkaar heen te schuiven. Zo schrijft Ilse van der Velden in de VPRO-gids:

"Geweld, sadisme, misbruik, het zijn aberraties die we in het echte leven het liefst buiten ons blikveld houden. Toch kijken we er vrijwillig naar, bij Dexter. Zeker, hij heeft wat te verbergen. Maar dat hebben we toch allemaal. Dexter doet waar wij alleen maar over fantaseren."

Streep "Dexter" door en schrijf er "Tony Soprano" neer, en het citaat is helemaal te begrijpen. Tony Soprano beweegt zich in een wereld waarin we ons kunnen inleven: vol met kinnesinne, prestigeslagen, stress, en andere menselijke emoties en gedragingen. Net een gemiddeld kantoor, zeg maar. Extreem gewelddadig misschien, maar Soprano reageert op menselijke wijze op dat geweld: met angst, paranoia, wroeging, huwelijksproblemen. Soprano is een slechterik, maar zo menselijk dat het voor de kijker niet lastig is zichzelf in zijn schoenen te denken. De kijker kan zeggen: als ik in Tony's schoenen stond, dan zou ik ook zo reageren en bij de psychiater belanden."

Lees verder op deRecensent.nl...

Creeley & Nine Inch Nails

2009-11-07T21:36:00.001+01:00

Het is sinds de geboorte van Youtube een veelgevolgd procédé: de mashup. Neem twee werken van beeld en/of geluid en gooi ze door elkaar. Meestal wordt dat iets grappis of iets slims. Althans, dat is dan de bedoeling. En soms lukt het beiden tegelijk.

Het gebeurt niet vaak dat het gewoon heel erg mooi & indringend is en dat het werkelijk iets aan de gebruikte bronnen toevoegt. Maar ene Adam C. Roberts slaagt daarin met een mashup van een van Robert Creeley's beste voordrachten van een van zijn beste gedichten, Anger, en The Downward Spiral van Nine Inch Nails. Schitterend.

Uinko Eerensteins gratis officiële bootleg

2009-11-05T13:54:00.003+01:00

Op 23 oktober maakte ik in Perdu kennis met singer/songwriter Uinko Eerenstein. Ik had nog nooit van hem gehoord, maar zijn optreden behoort samen met dat van Soccer Committee zondermeer tot het bijzonderste wat ik op singer/songwriter-gebied in Perdu heb beluisterd. Breekbaar én humoristisch, en daardoor in beide aspecten heel intens. En zijn taal is zo naturel en eigen, daar kunnen ze op de kleinkunstacademie nog wat van leren (als ze daar überhaupt in taal, naturel, of eigenheid geïnteresseerd zijn).

In zijn biootje wordt hij vergeleken met Ede Staal en Jaap Fischer, maar dat is volgens mij gewoon omdat dat nu eenmaal zangers zijn die men in Nederland kent. Eerenstein staat veel meer in de traditie van de Amerikaanse singer/songwriters, en zijn stem doet mij denken aan Mark Kozelek.

Zijn optreden in Perdu hebben we opgenomen, en omdat de opnames zo goed waren, staan ze nu, met de zege van Uinko Eerenstein, op de website van Perdu. Gratis te downloaden. Ik vind het erg mooi dat we met Perdu zo een beetje kunnen meewerken aan de verspreiding van zijn muziek.

Feedbackloop (2)

2009-11-03T15:56:00.001+01:00

Kijk, dat is fijn. Samuel Vriezen heeft zijn youtube-lezing die hij voor Perdu schreef op zijn blog gezet. Nu kunt u hem nog eens rustig nalezen in uw eigen tempo, en wel hier.

Overmorgen - 5 november - kunt u hem, Dante Boon, Martijn Voorvelt en mijzelf bewonderen op het festival Roomservice! in Wageningen. Daar treden wij op als de Jackson Mac Low Band. Zie hier en hier voor meer info.

Blijft u hier, geniet dan even van mijn laatste ontdekking op muzikaal gebied: Noah and the Wale, die wel in Europa touren, maar niet naar Nederland komen. Schande.

UPDATE 2/11: Toch nog een vlaaibericht (Poëzie als feedbackloop)

2009-11-02T12:03:00.006+01:00

UPDATE: Dag Contrabaslezer. Ik was al ongerust aan het worden. Vrijdag Samuel Vriezen iets laten beweren, en pas maandagochtend een reactie van Breukers krijgen - ik dacht: zou er iets met Chrétien aan de hand zijn? Gelukkig is hij er nu dan toch, en hanteert hij ook een van zijn twee vertrouwde reactievormen waarbij wij ons zo thuis voelen: de vlaai-allegorie. Hoewel ik het ook wel interessant had gevonden als hij spontaan een zin uit het betoog had genomen, om die zonder verdere argumenten tot "kruk" te verklaren, in de waan dat dit iets over de inhoud zegt, en in de waan dat u dat dan vervolgens serieus neemt.

Hoe dan ook, hieronder dus een betoog van Samuel Vriezen. Eet uw vlaai rustig even op, en geniet ervan. En luister dan eens zonder vooringenomenheid naar onderstaand betoog. Het is zondermeer kraakhelder, en daarom ook voor hen die het er niet mee eens zijn interessant. En een bonus: er zitten echte argumenten in! Hmmmmmmm, lekkerrrrrr...

En voelt u de behoefte te reageren - positief, negatief, anderszins - het kan hieronder.

Zondag 1 november
Hier nog even de lezing die Samuel Vriezen virtueel hield tijdens het programma De kunst van het dichten in Perdu, afgelopen vrijdag. Zeer beluisterwaardig, als je het mij vraagt. Over de onschadelijkheid van representerende en escapistische poëzie. Over hoe hermetische poëzie en poëzie met een boodschap twee kanten van dezelfde medaille zijn. Over poëzie als gebeurtenis. Over taal als werkelijkheid. Over poëzie als feedbackloop.

Op deRecensent: HALs kleine broertje

2009-10-20T17:13:00.004+02:00

"Je ziet ze niet veel meer, de allegorische, filosofische sciencefictionfilms. Dat komt natuurlijk doordat ondermeer Star Wars in de late jaren ’70, vroege jaren ’80, bewees dat er met de actievariant van de sciencefictionfilm veel geld te verdienen viel. En misschien komt het ook wel een beetje doordat de hoogtepunten in de allegorische sciencefiction – Kubricks 2001: A Space Odyssey en Tarkovsky’s Solaris – zulke enorme standaardwerken in de cinema zijn geworden, dat er sindsdien nog maar weinig regisseurs of producenten zijn die hun vingers wilden branden aan vergelijkingen die schijnbaar onmogelijk in hun voordeel zouden kunnen uitpakken.

Des te opmerkelijker is het daarom dat Duncan Jones’ debuutspeelfilm Moon niet alleen een allegorische, filosofische sciencefiction is, maar dat hij hem ook helemaal heeft volgestopt met referenties aan de twee genoemde standaardwerken van Kubrick en Tarkovsky. Alsof hij heeft besloten dat als de vergelijkingen dan toch onvermijdelijk zijn, hij ze maar beter zelf kon maken. Het heeft ook iets van bravoure: kom maar met die vergelijkingen! Gevaarlijk spel, zeker als je, zoals Jones, de zoon bent van David “Ziggy Stardust” Bowie. Maar om meteen maar de conclusie van dit stuk op tafel te gooien: die bravoure is helemaal terecht. Moon is een geweldige film."

Lees verder op deRecensent.nl.

Wat een mooie dag om te zingen

2009-07-07T12:30:00.000+02:00

Gedicht vanaf een dak in Teheran, 19 juni 2009

2009-06-20T15:57:00.000+02:00

Vertaald door mij met hulp van Nafiss Nia.

"Waar moet ik ook alweer op stemmen?" "Op de SP."

2009-06-04T12:23:00.004+02:00

Na mijn stemadvies te hebben afgerond, ben ik op de fiets naar Perdu gereden, waarvanuit ik naar Vlaams cultuurhuis De Brakke Grond - oftewel stemlokaal 55 - wandelde om daar mijn stem op Newropeans uit te brengen.

Nadat ik mijn biljet in een tot stembus omgebouwde vuilnisbak had gedeponeerd (niet zonder eerst nog voor de zekerheid te vragen of het niet toch gewoon een vuilnisbak was), kwam de volgende stemmer binnen. Een middelbare man met een rugzakje.

Hij meldde zich bij de tafel waarachter de stemlokaalvrijwilligers zaten. Na wat formaliteiten had hij zijn stembenodigdheden te pakken. Daarna volgde een kleine conversatie.

Hij: "Op wie moet ik ook al weer stemmen?"
Stemlokaalvrijwilliger: "Op de SP."

Nu ken ik de twee mannen die deze conversatie hadden niet, en weet ik dus ook niet veel van de context. Maar de context was in elk geval dat de conversatie in een stemlokaal plaatsvond. En stemlokaalvrijwilligers behoren zich heel erg ver te houden van stemadvies - ook als dat alleen maar als grapje bedoeld is. Omdat iedereen voor zichzelf moet uitmaken waar hij voor stemt. En omdat ik - de bezoeker die deze conversatie hoort - het vertrouwen moet kunnen hebben dat de stemlokaalvrijwilliger geen politieke agenda heeft met zijn werk, die dag. Met andere woorden, ik moet erop kunnen vertrouwen dat 1) de stemlokaalvrijwilligers geen campagne voeren achter de tafel, en 2) dat er goed met de door mij uitgebrachte stem wordt omgegaan - dat ie wordt geteld, enzo.

Baars adviseert: stem Newropeans

2009-06-04T10:48:00.000+02:00

Nu Rutger Cornets de Groot op zijn blog een Europees stemadvies heeft uitgevaardigd, kan ik niet achterblijven natuurlijk. Temeer daar zijn advies een sentimentele stem op de Partij voor de Dieren behelst. Ik ben benieuwd of hij op het ziekbed dat velen van ons tegemoet gaan, bevangen door pijn en/of omgeven door kots en/of diarree en gestript van al zijn waardigheid, nog steeds achter de keuze voor de Partij voor de Dieren staat, of gewoon tegen de visies van die partij in de via dierproeven verkregen medicijnen aanneemt om zijn superieure mensenleven gemakkelijker te maken.

Cornets de Groot wijst er dan misschien op dat hij schreef "niet met volle overtuiging" te hebben gestemd, maar dat is natuurlijk kolder. In een democratie stem je met volle overtuiging. Of je nu wil of niet.

Ik snap de stem op zo'n partij wel hoor. We leven in een tijd waarin het sentiment leeft dat "we iets moeten doen" aan "het milieu" of "de duurzaamheid", etc. Geen vlees eten of tegen de bioindustrie zijn is dan de makkelijkste weg om iets met die gevoelens te doen. Je voedt het sentiment, maar de echte problemen worden niet opgelost.

Dat er meer, veel meer nodig is, en dat sentiment in de oplossing eerder een destructieve factor is, dat maakt de journalist Gwynne Dyer heel erg duidelijk in zijn lezingen over zijn boek Climate wars. Dyer is een soort Al Gore, maar dan met een wat minder Hollywoodgenieke boodschap: eentje die echt verontrust. Kortweg maakt hij duidelijk dat de wetenschappelijke modellen waarmee we de klimaatverandering voorspellen aantoonbaar ultraconservatief zijn en dat we dingen als temperatuurstijgingen veel eerder op ons bordje krijgen dan de meest radicale wetenschapper wil beweren. Daarnaast verbindt hij zijn data niet alleen aan overstromingen, maar ook aan de internationale politiek. Zijn boodschap: als we niet wereldwijd samenwerken, dan gaat het helemaal fout.

(klik hier voor een goede lezing van Dyer, en hier voor een radioprogramma in drie delen dat hij heeft samengesteld)

Voorbeeldje. Het terugbrengen van de CO2-uitstoot - zelfs als dat helemaal tot nul is - zal niet genoeg zijn om destructieve klimaatverandering af te wenden. Daarnaast zijn wetenschappers flink op weg met de ontwikkeling van geo-engineering. Geo-engineering behelst het moedwillig door de mens beïnvloeden van het klimaat op aarde. Ook daarmee kun je klimaatverandering tegengaan, en volgens Dyer zullen we het nodig hebben. Maar er schuilt een groot politiek gevaar in geo-engineering. De technieken zijn namelijk relatief erg eenvoudig. Waar Noord-Korea er nu 30, 40 jaar over heeft gedaan om een kernwapen te ontwikkelen, daar zal het andere landen ten zuiden van de evenaar veel minder tijd en moeite kosten om uiteindelijk geo-enigneeringstechnieken te ontwikkelen.

Het is bekend dat CO2-uitstoot in de derde wereld stijgt, in plaats van daalt. Het westen pakt dat niet goed aan. Het westen is na 150 jaar CO2-uitstoot ongelooflijk welvarend geworden, maar eist van de derde wereld nu dat zij gelijk optrekken met het westen in de vermindering van de CO2-uitstoot. De derde wereld denkt natuurlijk: me rug op, jullie zijn eerst ten koste van ons en het klimaat steenrijk geworden, en nu eisen jullie van ons dat wij niet jullie voorbeeld volgen? Geo-engineering stelt de derde wereld in staat om deze voorstelbare houding kracht bij te zetten. Want als het bijvoorbeeld 2 graden warmer wordt is dat voor ons fijn, maar voor Indonesië een ramp. Er gaat dan gebruik gemaakt worden van geo-engineering, maar als het westen op haar starre koers blijft, dan zal de derde wereld dat unilateraal doen, dus zonder rekening te houden met de gevolgen voor Europa.

En dat woord brengt ons terug bij het onderwerp van dit postje. Wat heeft dit alles nu met Europese verkiezingen en Newropeans te maken?

Dyer stelt in een van zijn lezingen dat we deze problematiek alleen goed te lijf kunnen als het ons lukt om op heel grote schaal afspraken te maken (zoals bovenstaande voorbeeldschets ook laat zien). Maar, zegt hij, dat is in de geschiedenis van de mensheid nog nooit gelukt. De mens is gemaakt voor menselijke relaties op kleine schaal (zoals sommige PvdD-stemmers hem ook zullen nazeggen, maar wat ze niet nazeggen is:) maar gaat ten onder als het hem nu niet lukt om op heel grote schaal iets teweeg te brengen.

Daarvoor hebben we dus krachtige, levensvatbare instituten nodig. De Europese Unie is zo'n instituut. Er is van alles mis mee, maar het is er, en dat is al beter dan helemaal van de grond af een nieuw instituut opbouwen - een instituut als de Europese Unie zullen we toch wel nodig hebben.

Dat instituut heeft twee problemen: het is niet slagvaardig en het heeft geen legitimiteit. Dat is in één klap duidelijk te maken door een blik op het Europees Parlement. Dat is het enige rechtstreeks gekozen politieke orgaan van de Unie. Maar liefst 785 zetels. Frakties die bestaan uit weer kleinere frakties die niet zoveel met elkaar op hebben (D'66 en VVD zijn bijvoorbeeld lid van dezelfde Europese partij). Geen initiatiefrecht (het parlement mag dus geen wetsvoorstellen doen, maar mag dankzij het verdrag van Maastricht alleen een beetje meepraten).

Dit alles betekent kortweg dat dit instituut nooit en te nimmer moedige beslissingen van enige radicaliteit zal nemen, en dat als ze dat wel doet, ze nooit en te nimmer enige legitimiteit onder de bevolking zullen hebben. Terwijl we dit nu juist, gelet op voorgaand verhaal over klimaatverandering, heel hard nodig hebben.

Zegt ook Newropeans (die overigens een pan-Europese partij is: in de meeste EU-landen doen ze mee met de verkiezingen, en ze vormen hun eigen, niet intern gecompromitteerde, fraktie). Zonder radicale hervormingen kun je wel plannen hebben voor Europa: mooie milieuplannen, mooie economische plannen, etc., maar het platform waarop die plannen beleid moeten worden is een machine met vastgeroeste raderen. Die machine moet eerst werken. Daarna kunnen we er iets mee.

Newropeans maakt een mooie analyse: Nederland wil niet minder Brussel (SP) of een kleiner Brussel (PVV). Juist dat anti-Europa sentiment wordt door Newropeans op een andere manier gekanaliseerd. Dat sentiment heeft te maken met het gebrek aan legitimiteit van de Unie bij de Europese bevolking (we kiezen de Europese commissie bijvoorbeeld niet, en een stem op D'66 (hermvorming!) is een stem op de VVD (geen hervorming!), zoals een stem op het CDA een stem is op Berlusconi). Tot zover zijn Newropeans en de SP en PVV het eens. Newropeans stelt echter dat dat ook komt omdat de EU niet slagvaardig is. Kortweg: de EU is niet slagvaardig zonder legitimiteit, en verkrijgt alleen legitimiteit door slagvaardig te zijn. Ga maar na: stemmen op een politicus die vervolgens niets kan doen - dat is pas ondemocratisch en frustrerend! Newropeans stelt dat je de burgers meer vertrouwen in de EU kan laten hebben door die EU niet te ontmantelen, maar juist sterker te maken, samen met een radicale democratisering van het politieke proces.

Kortom, Baars' Blikvelds advies luidt als volgt. De problematiek in de wereld vereist politiek op grote schaal. Dit is een niet te onderschatten uitdaging voor mensen. We hebben een EU nodig die zowel slagvaardiger is als veel democratischer, en daarom is het allerbelangrijkste Europese onderwerp op korte termijn een radicale hervorming van het democratische instituut zelf. Er is maar één partij die zo'n radicale hervorming voorstaat en die toch heel pro-Europa is: Newropeans.

Klik hier voor een korte samenvatting van het Newropeans-programma, en hier voor het volledige werk. Ook de verklaring op de website van de partij biedt inzicht.

Vandaag DamoClash

2009-05-23T13:21:00.004+02:00

Weinig nieuws hier de laatste tijd, lezer. Waarvoor excuses. Maar ik zit niet stil! Onlangs was ik nog met de Jackson Mac Low Band op Words Live 3. Vanavond draag ik voor op DamoClash, ter viering, zo luidt de beschrijving, van het bankroet van het kapitalistisch systeem. Ach, zolang de wens als vader van de gedachte een mooi cultureel, alternatief feest oplevert, vind ik het goed!

Wie er niet bij kan zijn, kan hier e.e.a. op internet volgen.

Tot spoedig!

Ilja Pfeijffers Perdu Prijs ontnomen

2009-04-09T20:54:00.002+02:00

De Perdu Poëzie Prijs die in 2006 aan Ilja Pfeijffer is uitgereikt voor de Beste Mening, is ingetrokken. Zie voor meer info hier.

UPDATE 20.54: B. Zwaal heeft met de bundel zouttong in elk geval het VSB Publiekslaureaat gewonnen. Die bundel ontving dus de meeste stemmen. Opmerkelijk, ook in verband met ons artikel op het Perdu-blog. Pfeijffer verlaat de onbegrijpelijke poëzie, op het moment dat het publiek haar ineens omarmt.

Als je tenminste veronderstelt dat begrijpelijkheid of onbegrijpelijkheid een interessante leesvraag is voor poëzie in het algemeen en B. Zwaals werk in het bijzonder. En... ach, laat maar...

Terug naar je maker? Darwinvaganza!

2009-02-26T11:11:00.004+01:00

U heeft vast al wel gehoord van de gezamenlijke actie van webloggend Nederland (zie ook de afbeelding hiernaast) om de huis aan huis (maar tot dusver niet bij mij) verspreide creationisme-folder (geannoteerde versie, PDF-alert!) van Kees van Helden naar hem terug te sturen. De afgelopen dagen heb ik geprobeerd de juiste toon te vinden om met dit log aan de actie mee te doen. Ook ik ben per slot van rekening - hoe miniem ook - onderdeel van webloggend Nederland. En ik maak me oprecht zorgen over de plotselinge golf van evangelisatiedrang van de afgelopen tijd: folders, plastic foetussen, een nagebouwde ark van Noach.

Ik maak me daar geen zorgen over omdat ik bang ben dat iedereen ineens weer gelovig gaat worden. Maar omdat ik een beetje het angstbeeld van de Verenigde Staten in mijn achterhoofd heb. Daar hebben de creationisten, de evangelicals, door een keiharde en voortdurende lobby, ook echt politieke macht. Een macht die ervoor kan zorgen dat je kind op school niet seksueel wordt voorgelicht en het scheppingsverhaal als biologische theorie krijgt voorgeschoteld op school. Dat homo's niet kunnen trouwen, dat onderzoek naar ernstige ziekten die ons allemaal raken niet wordt gefinancierd. Dat er een misdadiger als president wordt gekozen.

Het lijkt er een beetje op dat de evangelicals van Nederland ook het lobbyen ontdekt hebben. God verhoede dat ze ook maar een zweem van dezelfde macht krijgen in Nederland.

Maar ja, ik vermoed dat ik - als ik de folder tóch krijg - te lui zal zijn om het ding te versieren en terug te sturen. Ik zie er ook het nut niet echt van in. Veel meer nut zie ik in een counter-lobby, oftewel: educatie. Laat ik daar een begin mee maken door u een aantal podcasts aan te raden over Darwin, die ik de laatste tijd heb gehoord.

In een podcast van De Buren in Brussel legt filosoof Bas Haring glashelder uit dat de evolutietheorie onomstotelijk waar is. Zo waar, dat ze niet eens bewezen kán worden. Gebaseerd op drie waarheden: 1) het leven is zwaar, 2) er is diversiteit, 3) kinderen lijken op hun ouders.

En in de laatste aflevering van RadioLab, Darwinvaganza, wordt duidelijk dat Darwin een zachtmoedige twijfelaar was, getrouwd met een vrome gelovige, en dat hij uit consideratie voor haar de hele tijd zat te dubben of hij de Origin of species wel moest publiceren. Na zijn dood heeft zijn vrome echtgenote weer op uitmuntende en secure wijze voor zijn blasfemische oeuvre gezorgd.

Luisterend ontkateren

2009-02-21T00:08:00.000+01:00

Wat een prachtig feest was dat, in de geweldige Nieuwe Anita. Wat een hoop mooie mensen, wat een hoop mooie woorden, wat een hoop mooie muziek - en wat een cocktails!

De taxichauffeur die me naar huis bracht, gaf me in alle ernst de tip om eens een AA-meeting te bezoeken. Ik probeerde nog uit te leggen dat het theater waarvoor ik werkte niet elke dag 25 jaar bestaat, maar ik geloof dat ik niet echt meer in staat was om me helder en overtuigend uit te drukken.

Gelukkig ben ik gezegend met een hoofdpijn- en misselijkheidvrije kater. Zolang mijn ambities op de day after niet hoger zijn dan rondlummelen, is ie zelfs wel prettig.

Passiviteit is eigenlijk alleen geschikt voor het luisteren naar radio en muziek. Dat deed ik vandaag, naar King Crimson, De Kift en The Moth.

Morgen ga ik het fantastische Perdu-nummer van De Gids uitspellen.

En The Moth dus, een prachtige podcast waarin mensen verhalen vertellen voor een live publiek. Vertellen, dus niet voorlezen - het programma is specifiek op zoek naar het vertellend narratief. Luister er hier naar.

Oh, auw, dat zijn alweer teveel gedachtes. Terug luisteren. En dan naar bed.

John Martyn is dood, leve John Martyn!

2009-01-30T13:37:00.005+01:00

Eén van de eerste posts op dit blog was een YouTube clipje van John Martyn die May you never zingt. Gisteren hoorde ik - in de voordracht van Marc Kregting op de Dichtersmarathon in Perdu - dat Martyn eerder die dag overleden was. Hij is 60 jaar geworden, en is nog altijd één van mijn favoriete singer/songwriters. Helaas heb ik hem nooit live gezien.

Hier een korte persoonlijke bloemlezing uit zijn werk.

Solid Air schreef John Martyn voor zijn vriend en peer Nick Drake, die - zo weten wij inmiddels allemaal - nogal wat problemen in zijn hoofd had.

John Martyn gaat wat mij betreft ook de geschiedenis in als degene die de plaat met de beste drumpartij ooit heeft gemaakt. De plaat heet Grace & Danger, de bedrieglijk eenvoudige maar supersubtiele drumpartij is van zijn vriend Phil Collins. Het nummer is Sweet Little Mystery en bezorgt mij altijd kippenvel. En de regels "It's that sweet little mystery that's in your heart / It's that sweet little mystery makes me cry / Oh that sweet little mystery that's in your heart / It's that sweet little mystery makes me try" - ze zouden over poëzie kunnen gaan. En niet vawege cry maar vanwege try.

Mocht ik ooit debuteren als dichter, dan zijn de regels "Bless the weather that brought you to me / Curse the storm that takes you away" kandidaat voor het motto.

Toen The Edge nog in korte broek rondliep, maakte John Martyn al gebruik van de delaytechnieken die de gitarist van U2 beroemd zouden maken. Martyn was als gitarist een absolute pionier en mag wat dat betreft van mij in één adem genoemd worden met Jimi Hendrix. De invloed van zijn experimenten met electronica in de jaren '70 op het gitaarspel in popmuziek in de jaren '80 en '90 en zelfs nu is enorm.
Dit is trouwens een heel vrije cover van Devil's got my woman van oerbluesman Skip James.

Martyn minder dan een jaar geleden, na een leven vol muziek, drank en drugs. Niet dat dat ertoe doet. "I don't want to know 'bout evil / I only want to know 'bout love".

Stemadvies: volg Vriezen en NU

2009-01-02T17:19:00.003+01:00

Vanaf vandaag kan men stemmen in de Dichter des Vaderlands verkiezingen en voorzover nu kan worden overzien is er eigenlijk maar één logische keuze: Tsead Bruinja. Ik heb dan ook al op hem gestemd.

Graag had ik u op deze plek uitgelegd waarom, om daar vervolgens een weloverwogen stemadvies aan te koppelen, maar ik heb de prijs betaald van mijn blogtraagheid: Samuel Vriezen heeft op zijn blog al een uitstekend stuk geschreven waar ik weinig meer aan toe te voegen heb. Met Vooruit dan maar: de Dichter des Vaderlands haalt hij me de woorden van het blog.

Lees het als u wilt weten waarom u op Tsead Bruinja moet stemmen. Eventueel kunt u bij Loewak/Novo Universalis terecht voor aanvullend advies.

Stemmen kunt u vervolgens hier.

Baars toptient lekker mee

2008-12-30T22:32:00.006+01:00

En ik maar denken dat ik altijd achter de feiten aan loop en albums alleen ontdek als ze al een paar jaar uit zijn. Mooi niet, ik blijk genoeg recente muziek beluisterd te hebben om met goed fatsoen een top 10 over 2008 samen te stellen. Nou, iedereen doet het, dus als het kan, waarom ik dan ook niet.

(klik steeds op de albumhoes voor meer informatie)

1. Sigur Rós - Með Suð í Eyrum Við Spilum Endalaust
Sneller, lichter, kwetsbaarder. Een moedige koerswijziging van de IJslanders, die oude gewoontes vermijden, zichzelf opnieuw uitvinden en eens te meer bewijzen het postrock-genre mijlenver te zijn ontstegen.

2. Sun Kil Moon - April
Mark Kozelek gaat verder met het oprekken van traditionele liedstructuren en het verdiepen én verbreden van zijn melancholie. Koppel dat aan Kozeleks gevoel voor melodie en avontuur en je hebt een plaat waar je oneindig in kunt verdwalen.

3. Stars - Sad Robots
Stars verbreedt bij iedere release zijn palet en deze EP is geen uitzondering. The Blue Nile is nooit ver weg deze keer, maar ver genoeg om de typische Stars-elementen ruim baan te geven: verhalende muziek, de donkere teksten op tedere melodieën en vooral het vocale samenspel van Torquill Campbell en Amy Millan zijn om van te smullen.

4. Andy Yorke - Simple
Twee keer al keerde de broer van een van de grootste rocksterren van het afgelopen decennium de muziekwereld de rug toe om voor onbepaalde tijd naar Rusland te vertrekken. Velen, onder wie ik, verwachtten na het uiteenvallen van zijn band Unbelievable Truth, met wie hij twee briljante platen maakte, nooit meer wat van hem te zullen horen. We hadden het mis. Gelukkig maar, want Andy Yorke is een superieure liedjesmaker. Ik weet niet wat intimiderender is: de broer zijn van een rockster of de broer zijn van iemand van wie je weet dat je nooit aan hem zal kunnen tippen.

5. Mercury Rev - Snowflake Midnight
De meest avontuurlijke plaat van Mercury Rev sinds Deserter's Songs. En ook de plaat waarop het bombast dat vanaf die inmiddels klassieke release is opgebouwd volledig tot uitbarsting komt. Wie ze in 2005 op Crossing Border zag en dacht dat ze een kathedraal van geluid optrokken, wordt gelogenstraft: dat was nog maar een kapelletje...

6. Pivot - O Soundtrack My Heart
Kille jaren '80 gitaren, analoge keyboards, een drummer die zowel kan zweven als beuken, en een arrangeur met gevoel voor subtiliteit én energie. En gaan, liefst zo vet mogelijk. Heerlijk.

7. Soccer Committee & Machinefabriek - Drawn
Het door Soccer Committee gespeelde spel met de stilte leende zich altijd al voor een samenspel met electronica. Samen met Machinefabriek wordt dat gespeeld op Drawn, het mooiste Soccer Committee album tot nu toe. Meeslepend op de vierkante milimeter.

8. Marillion - Happiness Is The Road
Marillion leverde in 2008 misschien wel haar meest organische plaat tot dusver af. Zonder gas terug te nemen, verdrinkt de band dit keer niet in pathos, en zonder minder avontuurlijk te zijn, verliest ze zich niet in muzikale wendingen en vondsten. De songs meanderen ook op deze plaat alle kanten op, maar met een zelfbewustzijn en zelfverzekerdheid die Marillion nog niet eerder liet zien dat komt de speelruimte van verteller Steve Hogarth zeer ten goede.

9. Vampire Weekend - Vampire Weekend
Edwin F. wees me op Vampire Weekend en ik ben hem daar dankbaar voor. Want het is heerlijk hoe dit bandje Britse pop vermengt met ska en highlife en hoe dat een soort van stemmige springerigheid oplevert waarvan je wilt blijven leven.

10. Cat Power - Jukebox
Van de charme van haar plaat The Greatest heb ik nooit echt iets begrepen, maar sinds het coveralbum Jukebox ken ik twee liedjeszangers die andermans nummers zozeer naar zich toe kunnen trekken dat je zelfs als het daarbij gaat om Frank Sinatra de originelen vergeet: Mark Kozelek en Cat Power.

Bij de presentatie van Geluksbrenger

2008-12-01T23:26:00.000+01:00

Afgelopen donderdag presenteerde Rozalie Hirs haar nieuwe dichtbundel Geluksbrenger in Perdu. Ik had de eer daarbij het openingswoord te voeren. Hieronder een licht aangepaste versie daarvan.

Dag dames en heren, welkom hier in Perdu waar vanavond Geluksbrenger, de nieuwe dichtbundel van Rozalie Hirs, wordt gepresenteerd. Omdat er tijdens deze presentatie nog uitvoerig aan de bundel wordt gerefereerd, wil ik op deze plek zeggen hoe blij ik ben dat er een nieuwe bundel van Rozalie is, en ook dat Rozalie ervoor heeft gekozen die in Perdu te presenteren. Rozalie is in de afgelopen vijf jaar - die toevalligerwijs overlapt met mijn eigen tijd hier - een belangrijke dichter geweest. Haar dubbele achtergrond als dichter en componist heeft werk opgeleverd dat ons - en mij zeker - op een heel nieuwe manier heeft laten nadenken over structuur: structuur in taal en structuur in poëzie.

Ik moet daarbij onvermijdelijk denken aan het gedicht In LA - wat mij betreft een mijlpaal in de recente Nederlandse poëzie. Wie wil begrijpen hoe geniaal dat gedicht wat betreft taalstructuur is, moet kennis maken met de drie incarnaties waarin ik het tot nu toe heb "gelezen": op papier, in Rozalies vorige bundel [speling], als compositie in uitvoeringen van Arnold Marinissen en Rozalie zelf, en als driedimensionale sculptuur - van architect Koos Jan van der Velden - op de tentoonstelling Rompecabeza in de Vishal in Haarlem.

Ik zeg expres "gelezen". Het feit dat die drie incarnaties zo duidelijk een en hetzelfde kernwerk zijn, dat je bij het ondergaan van de drie kunstwerken uiteindelijk het gevoel hebt naar dezelfde gedaante te kijken, is een bewijs van de taligheid van het werk. In welke vorm het werk ook wordt gepresenteerd, de basis is en blijft taal, en de vormen die eruit naar boven drijven, vinden hun oorsprong in de taal.

Rozalie is de afgelopen vijf jaar onderdeel geweest van een groep dichters, denkers en componisten die in en rond Perdu experimenteerden met poëzie en compositie. Die experimenten behoren hier nu al een paar jaar tot de hoofdingrediënten van de programmering. Een programmering waarin ik heb kunnen ontdekken dat woorden niet alleen betekenisdragers zijn, maar ook geluid, en dat je met het geluid van woorden niet alleen met de traditionele poëtische technieken kunt spelen, maar ook volgens de principes van de moderne gecomponeerde muziek.

In LA was voor mij een van de eerste voorbeelden van waar die gedachte in Nederlandstalige poëzie toe kan leiden. Dus ook al was Rozalie heus niet bij al die Perdu-programma's direct betrokken, haar invloed was - wat mij betreft - altijd aanwezig. Daarom is het verschijnen van Geluksbrenger een gebeurtenis. Voor mij, voor Perdu maar als je het mij vraagt ook voor de Nederlandse poëzie in het algemeen.

Aanstaande zaterdag: Words Live deel 1

2008-11-26T22:23:00.006+01:00

...met de Jackson Mac Low Band. Zie ook hier.

"Pay attention to words" - a presidential Jackson Mac Low piece

2008-10-28T23:44:00.001+01:00

Get the latest news satire and funny videos at 236.com.

Annemieke Gerrist en Hans Groenewegen in De jubilerende Lezer

2008-10-21T14:54:00.003+02:00

En nog even aandacht voor het volgende, beste lezer. Aanstaande vrijdag, 24 oktober, vindt in Perdu voor de vijfde keer het programma De Lezer plaats. Een bescheiden jubileum, dat we vieren met Annemieke Gerrist en Hans Groenewegen als dichters, en respectievelijk Lonneke de Groot en Bas Geerts als lezers.

Voor wie niet weet wat De Lezer voor programmaformule is, hier een stukje uit de aankondigingstekst: "De Lezer is een reeks poëticale vraaggesprekken tussen een dichter en een geoefende lezer, met één bijzonder kenmerk: het is de dichter die de vragen stelt over zijn eigen werk, De Lezer die antwoordt. Dat levert spannende, broeierige en soms ongelooflijke gesprekken op, met een totaal nieuwe insteek en een verrassend poeticaal resultaat. Nieuwe inzichten onstaan, zowel bij het publiek als bij de dichters zelf. Grenzen worden, tot het uiterste, afgetast: tussen een dichter en zijn werk, tussen lezer en dichter, tussen lezer en gedicht."

Het idee voor de formule werd me op het pontje over het IJ aangereikt door dichter Bas Belleman, die Hans Groenewegen een interview had zien afnemen met H.C. ten Berge. Deze riep na een lange monoloog van Groenewegen uit: "Misschien kan ik jou beter interviewen over mijn werk!" Samen met Bas heb ik daarna de eerste aflevering georganiseerd.

Inmiddels zijn we dus toe aan de vijfde, en tot zover is ieder interview weer helemaal anders. Ik heb inmiddels heel veel programma's gemaakt in Perdu, sommige meer geslaagd dan andere, maar De Lezer is voor mij een voorbeeld geworden van een belangrijk element van goed programmeren: verrassing. Confronteer sprekers met een onverwachte situatie, laat poëzie lezen en duiden door essayisten van buiten de poëziewereld, zet je publiek op het verkeerde been door ze iets anders te geven dan ze verwachten - het maakt korte metten met vastgeroeste percepties en verwachtingen, het maakt de zintuigen open en creëert mogelijkheden die op basis van de gewoonlijke uitgangspunten niet eens vermoed hadden kunnen worden.

Meer informatie over het programma van aanstaande vrijdag, vind je hier en hier.

Oh my...

2008-10-20T23:52:00.001+02:00

Šimek weg???

2008-10-15T13:45:00.007+02:00

Stel dat we bij Perdu onze programmering zouden laten afhangen van waarderingsonderzoeken. Dan zouden we iedere vrijdag een avond hebben als we afgelopen vrijdag hadden gepland - Toon Tellegen leest Raafvogels, dat overigens helaas niet doorging. Harstikke gaaf natuurlijk, en iedere week de zaal vol want Tellegen is volkomen terecht heel erg populair.

Wat we dan echter niet meer zouden programmeren, zijn avonden als Flarf in Nederland, Iets & Niets en De Lezer. Programma's waarop weinig mensen afkomen maar die bijvoorbeeld qua impact op de literaire wereld en het discours weer groter zijn. Programma's waarin onbekend werk of een onbekende stroming wordt behandeld (flarf - pdf-alert), door onbekende of door een minderheid gekende en gewaardeerde auteurs (Iets & Niets met en over Mark Insingel), of waarin erover wordt gelezen en gesproken op een onconventionele, ongemakkelijke en ontregelende manier (De Lezer).

Dat laatste doet ook Martin Šimek in zijn radioprogramma Šimek 's nachts - iedere zaterdagnacht van 0:00 tot 1:00 op Radio 1 (maar ik beluister het via de podcast). Šimek lapt in zijn programma elke keer weer alle interview- en radiowetten aan zijn laars. Hij vindt het geen punt om klef over te komen of zijn gast juist te irriteren, hij laat zonder problemen een stilte van vijf hele minuten vallen ("deejze miinoeten zain heilemal vor iejouw"), hij verandert als het moet radicaal van onderwerp en stelt rustig vragen die ogenschijnlijk helemaal niets met het feitelijke gespreksonderwerp te maken hebben. En dus geven mensen in een waarderingsonderzoek niet alleen aan dat ze zijn programma geweldig vinden, maar ook dat ze hem intens haten. Onder u zijn de meningen waarschijnlijk ook verdeeld. Overal in Nederland zijn de meningen over Martin Šimek de interviewer verdeeld.

Behalve bij zijn omroep, de RVU. Die halen hem uit de ether, per 1 januari 2009. Een schande.

Martin Šimek wordt door zijn criticasters vaak op dezelfde manier niet begrepen als Louis van Gaal door de zijne. Van Gaal staat erom bekend dat hij, als het slecht gaat met zijn voetbalteam, op persconferenties zijn geduld verliest, rood aanloopt en gaat schelden. Heel onprofessioneel, wordt er dan gezegd. Van Gaal is te ijdel. Van Gaal heeft een te hoge pet op van zichzelf. Het draait allemaal om Van Gaal. Wie goed oplet, ziet dat Van Gaal zijn imago juist gebruikt om niet het, maar in elk geval het mediacircus allemaal om Van Gaal te laten draaien, zodat zijn ploeg - die het in het veld moet doen en die bestaat uit jongens met net wat minder levenservaring dan Van Gaal - in de luwte kan werken aan een herstel.

Niet toevallig zijn Šimek en Van Gaal beiden sportcoaches.

Šimek is in zijn interviews nooit zomaar bewonderend, onredelijk, klef, dweepziek, brutaal, onbeleefd, warrig, onkritisch, kritisch. Šimek is niet bang om al deze eigenschappen - die hij inderdaad heeft - ten volle in te zetten voor het resultaat dat hij najaagt: het uit de tent lokken van de persoon die hij te gast heeft. Šimek wil zijn gast verleiden iets van zichzelf te laten zien, en zet daarbij zichzelf vaak ten koste van zichzelf in.

Een van mijn favoriete voorbeelden daarvan gebeurde in het interview met fotografisch kunstenaar Teun Hocks. Hocks betoonde zich een verlegen man, en verklaarde bij het maken van zijn kunst veel moeite te hebben om van niets (een wit vel) naar iets te gaan. Šimek provoceerde hem door eerst zelf heel erg lang, veel, bewonderend en een beetje dweepziek aan het woord te zijn over Hocks kunst (criticasters: "Wat hoort hij zichzelf toch graag praten! Wat maakt hij de Kunst kapot met zijn gedweep!") om vervolgens te kunnen zeggen: ik ben veel te lang aan het woord, het is tijd dat jij het woord neemt, ik houd vijf minuten mijn mond.

Šimek hield woord.

Hocks reageerde op deze witte pagina in geluid (die nog witter was dan gewoonlijk omdat Šimek in zijn gedweep al alle gras voor de voeten van Hocks had weggemaaid) eerst met een pijnlijke stilte, waarin paniek doorklonk. Daarna begon hij te stotteren en heel langzaam hoorde je hem stapje voor stapje de situatie meester worden door heel aarzelend de plaatjes uit zijn boek te beschrijven en een beetje over zichzelf te vertellen. Dit allemaal heel sec, heel klein en daardoor heel verhelderend en ook ontroerend.

Er is in dat interview weinig tot niet gesproken over de innerlijke kant van het scheppingsproces van Hocks, maar dat hoefde ook niet: Šimek kon het zo orkestreren dat je dat proces letterlijk live voor je kon zien.

En dat is een prestatie van formaat, op de radio.

Beluister zijn interviews op zijn website: Simek.nl. En schrijf de RVU dat ze een oplossing voor de ontstane situatie moeten vinden. Of schrijf een andere omroep dat ze Šimek moeten adopteren.

Of misschien moet Martin Šimek gewoon onafhankelijk gaan en uitsluitend podcasts maken. Ether is alleen nog nodig voor fabriekshallen en vrachtwagencabines. De gemiddelde Šimek-luisteraar ("vrouwen van middelbare leeftijd" volgens de Volkskrant - ik voel me niet aangesproken) lijkt me iemand die het prettig vindt het programma in zijn eigen tijd te beluisteren. Wie weet is er een krant of instelling die zo'n podcast buiten omroepland om mogelijk wil maken.

Ether is zoooooooooooo twintigste eeuw. Net als waarderingsonderzoeken.

Een collector's item

2008-10-03T22:33:00.004+02:00

Bovenstaande is de kaft van een prachtig door boekdrukatelier Het Y gezet en vormgegeven uitgave van mijn gedicht Halverwege, ter gelegenheid van het Tolhuistuinfestival, dat morgen en overmorgen plaatsvindt in Amsterdam Noord. Volgens de organisatie was het gedicht een perfect voorbeeld van het Noordgevoel - het thema van het festival. De oplage van 300 wordt cadeau gedaan aan alle deelnemers aan en medewerkers van het festival, dus als u niet meedoet, dan heeft u waarschijnlijk pech...

Overigens wijs ik u nog graag op een specifiek onderdeel van het festival: een tentoonstelling van mijn geliefde, die ik bewonder (dat slaat zowel op de tentoonstelling als op mijn geliefde). De foto's zijn te koop!

Niet-ingezonden mededeling...

2008-09-10T15:41:00.003+02:00

...maar ik stuur u graag naar de volgende links:

http://www.geencommentaar.nl/
http://bluf2008.geencommentaar.nl/

En voor nog wat verduidelijking: F. van J. (media) En: McCarthism.

Een readymade

2008-09-10T15:25:00.001+02:00

De volgende column is zojuist verschenen op deRecensent.nl. Nadat ik de dialoog had uitgeschreven, heb ik hevig geprobeerd er nog iets intelligents over te zeggen, het geheel te betrekken op een breder onderwerp, maar alle toevoegingen bleken uiteindelijk af te doen aan de kracht van wat er al op papier stond.

Een readymade dus.

Rare jongens

Verslaggever Joost en “verslaggever” Jörgen interviewen een commentator van Fox News bij de Democratische Conventie in Amerika. De commentator luistert naar de naam Andrea Tantaros, en is – dat valt niet te ontkennen – een heel mooie vrouw.
Andrea zegt dat ze wel eens in Nederland is geweest. “Voor de bruggen en de grachten natuurlijk. Je begrijpt me wel.” Ze knipoogt. Jörgen beantwoordt die knipoog met een guitige blik en zegt: “Je kunt altijd bij me blijven logeren. Bel me, geen probleem.”
Joost, de verslaggever van de twee, wil terug naar de inhoud. “Nu even serieus,” zegt hij streng, “Je bent een Republikein!” Zijn stem klinkt verwijtend.
Andrea knikt: “Jawel…”
Joost: “Is dat geen partij voor oude blanke mannen?” Hij kijkt erbij alsof hij bedoelt: vieze oude blanke mannen. Dat moet ook haast wel als er zo’n lekker wijf tussen zit.
Andrea blijft rustig: “Nee hoor.”

Dat had Joost duidelijk niet verwacht. Zo was het niet afgesproken in de redactiekamer in het mediapark in Hilversum. We gingen die mooie vrouw interviewen en daarbij zou het evident zijn dat zij eigenlijk onmogelijk een Republikein kon zijn. Alle verstandige mannen en lekkere wijven zijn immers Democraat.
Joost besluit dat hij als verstandige man Andrea simpelweg uit de droom moet helpen met een ferm: “Jawel! Yes it is!”
Andrea legt uit dat de meerderheid van de Amerikaanse kiezers vrouw is en dat geen enkele partij het zich kan veroorloven die groep te negeren.
Dan gooit Jörgen alle schroom van zich af: “Ik wil geen male chauvinist pig zijn, maar vrouwen horen gewoon bij de Democraten. Vooral mooie vrouwen.”
Andrea is oprecht verbaasd: “Waarom?”
Jörgen: “Omdat dat een mooie partij is.”
Andrea: “Hou op zeg, een mooie partij?”
Joost: “Wat ik weten wil is: je bent mooi, je bent Republikein, wanneer ben je zo geworden?” Andrea glimlacht: “Toen ik belasting ging betalen.”

Dan interviewen Joost en Jörgen een neger. Hij is ook Republikein. Joost is eerlijk: “Dat begrijpen wij in Nederland niet, hoe een neger Republikein kan zijn.” Met “wij” bedoelt hij hopelijk Jörgen en hijzelf.
De neger legt kalm uit hoe dat zo komt: “Amerika is een heel divers land. Er zijn veel zwarten die het niet eens zijn met Obama. Ik vind hem een divider, geen uniter.”
Dat bewijst dat negers toch heel aardig kunnen zijn. De goede man had namelijk Joost en Jörgen ook gewoon voor schut kunnen zetten door hen erop te wijzen dat de Republikeinse Partij is opgericht door abolitionisten: mensen die zich sterk maakten voor de afschaffing van de slavernij. En dat die partij daarin, in de persoon van Abraham Lincoln, ook in geslaagd is.

Prem probeert nog even een golfer te overtuigen op Obama te stemmen omdat hij net zo swingt als Tiger Woods. De golfer werkt niet mee. Prem: “Rare jongens, die Amerikanen.”

Download de zomerhit van 2008

2008-07-22T15:11:00.004+02:00

O!

Luister eens:

Wie als hij dit liedje hoort niet de onbedaarlijke behoefte voelt om de nu al legendarische woorden "I was definitely made for these times mee te zingen", die is gewoon... ehm... niet gemaakt voor deze tijd!

Wat ik bedoel is: het is nogal wat om Brian Wilson van zo'n krachtig weerwoord te voorzien, dat ondergetekende het gevoel heeft dat het Wilson achterhaald heeft gemaakt.

Enfin, oordeelt u zelf. Dat kan nu heel goed, want het liedje is vooralsnog gratis te downloaden onder de volgende link: http://www.pinkteeth.com/fuckyeahgoteam/mp3s/073-HelloSaferide-Iwasdefinitelymadeforthesetimes.mp3

Rechts klikken en opslaan als... Doe het vlug, voordat het echt de zomerhit van 2008 gaat worden.

Ontdekkingen, ontdekkingen, ontdekkingen

2008-07-19T11:50:00.001+02:00

Je hebt soms van die dagen. Dagen waarop de ene ontdekking naar de andere leidt. Gisteren was zo'n dag. Voor het eerst togen mijn lief en ik naar De Nieuwe Anita, een nieuw zaaltje in het Amsterdamse zaaltjeslandschap. Ik ben al een tijdje op hun nieuwsbrief geabonneerd, en allerlei mensen hadden mij al op het hart gedrukt dat het er fantastisch was, maar aangezien ik de afgelopen tijd ongeveer elke avond heb gewerkt was het er nog niet van gekomen de Frederik Hendrikstraat te bezoeken.

Gisteren dus wel. En wat een zaaltje is het! We bleken er al eens te zijn geweest, in de tijd dat er op die locatie nog een veganistisch eethuis gevestigd was. Nu is het omgebouwd tot een perfecte plek om te praten, te drinken en voor kleinschalige culturele gebeurtenissen.

Wij kwamen gisteren af op de band Phosphorescent. Niet dat we daar ooit van gehoord hadden - wij wilden naar De Nieuwe Anita en hebben op Last.fm even gechecked of de muziek interessant genoeg was om naar te gaan luisteren. Maar na het optreden kochten we de CD en wisten we allebei dat we ook toekomstige optredens van Phosphorescent zouden gaan bezoeken als ze zich weer in de stad zouden laten zien. De combinatie van Amerikaanse folk en psychedelica, waarbij zowel de experimenteerdrift als de zang licht aan Will Oldham / Palace Music / Bonnie "Prince" Billy refereren, is gewoon om van te smullen:

Yay, dacht ik na afloop, daar ga ik morgen over bloggen! Dus ik zojuist op zoek naar filmpjes van Phosphorescent, en hopla, in die zoektocht stuit ik op twee werkelijk prachtige staaltjes van internettelevisie waaraan de band toevallig heeft meegewerkt. Het eerste is Black Cab Sessions. Het eenvoudige concept luidt: leuke artiesten en bands worden uitgenodigd een ritje te maken met een black cab, om op de achterbank muziek te maken, waarbij de muziek dan vanzelfsprekend wordt uitgekleedt tot de naakte essentie. Er zijn reeds negenenveertig afleveringen. Hieronder die met Phosphorescent.

Een andere, nog mooiere formule waaraan Phosphorescent heeft meegewerkt, is They Shoot Music, Don't They?, uit Wenen. De makers definiëren het waarom van hun project als volgt:

We all feel strongly connected to sub culture in one way or another and we enjoy being productive. We all agree with the fact that Vienna is a great town but also lacks fresh representation platforms when it comes to music scenes and media projects.
So we will tag the urban space of Vienna with soundscapes from indie artists and document that on our website. The combination of act and location is also meant as a guide for people who want to know more about relevant subcultural spots in Vienna.

Die "subcultural spots" zijn dan niet de Nieuwe Anita's van Wenen, maar bijvoorbeeld een kerk, een speeltuin, een kraakpand, een park, enz. They Shoot Music, Don't They laten live muziek klinken op verschillende gewone plekken in Wenen, zodat de "urban space" van Wenen met de muziek worden getagd. Als een hond of een kat in een nieuwe tuin die overal een paar druppeltjes plast om zijn geur achter te laten. Is dat niet prachtig.

De sessie van Phosphorescent, vond plaats in een verlaten huis en is hier te zien.

Autozingografie #1: "Vincent" van Don McLean

2008-07-14T21:05:00.004+02:00

In de serie Autozingografie ga ik, naar aanleiding van mijn bijdrage aan de Sargasso Lijst over de "meest inspirerende muziek", in 25 afleveringen langs 25 muziekstukken die ik niet persé het beste vind, maar die op een heel concrete manier een rol hebben gespeeld in mijn leven. Dit is aflevering 1. Zie voor de complete lijst hier.

Als je zoals ik een ietwat beschermde en redelijk zorgeloze jeugd hebt gehad, dan heeft, als je eenmaal puber bent, het profetendom iets verleidelijks. Als je begint na te denken, kranten te lezen, het journaal te kijken, word je als Boeddha direct vanuit de weelde voor het eerst geconfronteerd met het leed in de wereld, zonder dat je tegelijk ook kennismaakt met de weerbarstige werkelijkheid die het zo moeilijk maakt dat leed te verzachten. Daardoor kan het lijken of je de enige bent die zich van dat leed bewust is, of de enige die erdoor geraakt is. De oplossing lijkt immers zo makkelijk, en niemand is geneigd iets te doen, behalve jij!

Misschien was daarom indertijd Vincent van Don McLean een van mijn lievelingsliedjes. Vincent is een raar lied. Het draagt de naam van degene over wie het lijkt te gaan, maar als je kritisch luistert, dan moet je vaststellen dat Don McLean erin onmogelijk over de schilder Vincent van Gogh kan zingen. Vincent van Gogh schoot zichzelf op 27 juli 1890 in de borst. Over het waarom van die daad zijn boeken volgeschreven, en de miskenning van zijn kunstenaarschap zal in die boeken ongetwijfeld een of andere rol spelen. Maar die miskenning wordt in Vincent door troubadour Don McLean neergezet als de miskenning van een profeet, en een messiaanse nog wel, die schildert om de mensen te bevrijden.

Now I understand what you tried to say to me
And how you suffered for your sanity
How you tried to set them free
They would not listen, they did not know how
Perhaps they'll listen now

McLean besluit het lied enigszins bitter en verontwaardigd: Perhaps they never will. Een ijdel soort van verontwaardiging, want een zeer egostrelende verontwaardiging. Wie het zingt, verklaart namelijk wel te hebben geluisterd. En door te treuren over wie (nog) niet heeft geluisterd, voel je je goed over jezelf ten koste van anderen. Het heeft iets weg van een evangelische christen die je probeert te bekeren om je te redden van het hellevuur.

Onbegrepen zijn verschaft je in een klap identiteit, zelfvertrouwen en morele superioriteit.

Geen wonder dus dat dit liedje mij zo aansprak als puber. Maar het gekke is: nu ik ouder ben en beter weet - zowel wat betreft Van Gogh en mijn eigen positie in de wereld - vind ik het nog altijd heel erg mooi. Waarom? Waarom emotioneert het lied mij, na al die jaren en al die bedenkingen die ik erbij gekregen heb, nog altijd?

McLean zingt het lied nog steeds. En nog altijd heel mooi, misschien wel mooier dan ooit:

Het moet een vreemde ervaring zijn geweest voor McLean. Juist een lied over de onbegrepen eenling, waarmee hij zichzelf identificeerde, werd zijn meest geliefde nummer. Hij zingt dat de mensen misschien wel nooit zullen luisteren terwijl er hele massa's aan zijn lippen hangen. Paradoxaal.

Of toch niet? Wat McLean in het lied deelt is een ervaring, en kennelijk wordt die ervaring door een heleboel mensen herkend. Ook door mij. Het feit dat de geestelijke solitariteit kennelijk zo herkenbaar is, diskwalificeert noch het lied, noch de ontroering die het teweegbrengt. Doordat het lied uiteindelijk toch blijkt te gaan over iets universeels, wint het aan kracht. En dat universele is dan niet de uniciteit van de profeet, maar de ervaring dat er niemand "luistert" naar die uniciteit, dat die uniciteit altijd, per definitie, aan dovemansoren is gericht.

Nieuwe serie over de meest inspirerende muziek (nav weblog Sargasso)

2008-07-11T14:22:00.002+02:00

Naast de al lopende serie over webcamfolkies wil ik op dit blog graag nog een reeks over muziek beginnen. Dit naar aanleiding van een post op het weblog Sargasso, waar er aan lezers werd gevraagd een lijst in te dienen van de "meest inspirerende muziek" in hun leven. Deze lijsten worden na zaterdagnacht (!) verwerkt door de onvermoeibare blogger Steeph, waarna er een soort gezamenlijk overzicht uit komt: een zogeheten Sargasso Lijst.

Ik heb natuurlijk ook een lijst gemaakt, die te vinden is in de 117e reactie bij de betreffende post op Sargasso. Het is niet de lijst van wat volgens mij de beste muziek ooit is, maar wat voor mij het meest inspirerend is geweest. Dat wil dus zeggen dat de muziek mij, mijn handelen en/of mijn gedachten concreet heeft beïnvloed.

Bij ieder muziekstuk heb ik dus een verhaal. Dat verhaal begint meestal, altijd, met een bepaalde luisterervaring. Kortweg komt het erop neer dat je naar muziek luistert, en dan wordt getroffen door de vaststelling dat wat je hoort waar is, dat het klopt. Een soort van mini-openbaring, die altijd iets oplevert waarmee de luisteraar naderhand iets moet, en die hem als het goed is verandert.

Die ervaring wil ik graag proberen te duiden door over elk van de 25 stukken op mijn Sargasso Lijst een blogpost te schrijven. Verwacht zeer binnenkort dus de aftrap van een reeks die minstens 25 delen zal hebben. Over een titel denk ik nog na.

Dit is de lijst:

1 # Aimee Mann # Wise Up
2 # Genesis # Watcher Of The Skies
3 # Marillion # Living with the big lie
4 # Ani DiFranco # As Is
5 # Lamb # Little Things
6 # Sigur Ros # Svefn-g-englar
7 # Unbelievable truth # Solved
8 # The Blue Nile # Happiness
9 # Joseph Arthur # In the sun
10 # Geoff Mann # Hope hospital
11 # Counting Crows # Mr. Jones
12 # John Cage # Lecture on nothing
13 # Stars # Barricade
14 # Phil Collins # In the air tonight
15 # Planxty # Hewlett
16 # Mike Oldfield # Tubular Bells
17 # Twelfth Night # We are sane
18 # Jeff Buckley # Hallelujah
19 # Red House Painters # Cruiser
20 # Anthony Phillips # Slow Waves, Soft Stars
21 # Finn # Only talking sense
22 # Peter Gabriel # Passion
23 # Mercury Rev # Holes
24 # Van Der Graaf Generator # Man Erg
25 # Don McLean # Vincent

Webcamfolkies: Julia Nunes

2008-07-04T11:54:00.002+02:00

Julia Nunes woont in New York en is gek op de ukelele. Ze is de eerste webcamfolkie waar ik op stuit die de webcam en microfoon echt in de arrangementen van haar liedjes betrekt. Ze is ook de eerste webcamfolkie waarvan ik weer covers door andere webcamfolkies op YouTube tegenkom.

Het eerste clipje is haar inzending voor de "Bushman World Ukulele Contest" - die ze overigens won - het tweede is gewoon prachtig. Het derde filmpje laat iets anders zien wat zij meer en beter doet dan de meeste webcamfolkies: het integreren van de vlog en de performance.

Het YouTube-kanaal van Julia Nunes vind je hier. Meer over het fenomeen webcamfolkie vind je elders op dit blog.

Canal Belt Underground

2008-07-04T10:20:00.001+02:00

Dichter des Vaderlands Driek van Wissen is het niet eens met de voorgestelde wijzigingen in de verkiezingsprocedure voor zijn ambt. Hij is bang dat als de kandidaten door een commissie worden bepaald, de Grachtengordel straks gaat bepalen wie de Dichter des Vaderlands wordt (lees hierover meer op Woest & Ledig).

Kunstpaus Van Wissen weet het allemaal goed, daar vanuit zijn Ivoren Martinitoren. Wat is er mis met de Amsterdamse grachtengordel? Waarom zouden dichters die daar wonen (dat zijn er maar weinig volgens mij, maar dat terzijde) per definitie slechte Dichters des Vaderlands zijn? Ik vind dat die arrogante lightverse eens moet ophouden zijn ogen te sluiten voor het feit dat er ook nog zoiets bestaat als poëzie waar je geen touw aan vast kunt knopen. De Nederlandse publiekspoëzie negeert stelselmatig een hele scene in de Nederlandse letteren. In de Canal Belt Underground wordt poëzie gemaakt langs verfrissende ideeën. Zo is een Canal Belt Poet (die dus over het algemeen niet in de Grachtengordel woont, omdat hij/zij dat in tegenstelling tot meneer Van Wissen helemaal niet kan betalen, maar dat terzijde) niet zozeer geïnteresseerd in het schrijven volgens vaste vormen, maar is hij/zij er juist op uit uit die vormen los te breken en nieuwe dingen te ontdekken. Ook is het voor hem/haar van ondergeschikt belang of er van zijn/haar bundel weinig, heel weinig of geen exemplaren worden verkocht.

Helaas veroorzaakt deze inhoudelijke overtuiging ervoor dat de Canal Belt Underground een onevenredig kleine kans maakt binnen iets als een democratisch stelsel of vrije verkiezingen. De Canal Belt Underground wil geenszins het bestaansrecht van publieksdichters als Van Wissen in twijfel trekken. De CBU wil simpelweg dat de publiekspoëzie haar arrogante oogkleppen afwerpt en het bestaansrecht erkent van de stroming die zich niet om haar bestaansrecht bekommert.

Blauw grijsgedraaid (een lofzang)

2008-07-03T18:11:00.001+02:00

Het cliché in het Land der Letteren schrijft voor dat tijdschriften met een duidelijk inhoudelijk richtsnoer te prefereren zijn boven tijdschriften die maar wat bij elkaar gooien. Ik snap ook wel waarom. Ten eerste is het handiger voor de Neerlandici en andere onderzoekers: als wetenschapper wil je misschien graag met iets coherents thuiskomen en als je verrast wordt, is die verrassing pas van waarde als ie op een of andere manier objectief te staven is, als ie terecht is. En ten tweede maakt het zichtbaar maken van je programma de resultaten ervan persoonlijker, subjectiever en dus krachtiger (dat lijkt in directe tegenspraak met het eerste punt, maar is dat niet, want juist wanneer iets subjectiefs transparant als zodanig wordt gepresenteerd, komt dat de objectiviteit ten goede).

Hoe dan ook - ik dwaal een beetje af - men moet dus een programma hebben.

Toch, als ik dan de nieuwe editie van het online tijdschrift blue-turns-grey onder ogen krijg, dan ga ik aan dat moeten twijfelen. Als je ervan uit kunt gaan dat "programma" "manier van lezen" of "leeshouding" betekent, dan kun je inderdaad een tijdschrift maken dat uitgaat van een bepaalde manier van lezen. Nadeel daarvan is dat dat tijdschrift al snel alleen gelezen wordt door wie zich in die leeshouding kan vinden. Je loopt het gevaar in zo'n tijdschrift niet snel iets uitdagends te vinden - iets dat van de lezer vraagt zijn leeshouding te veranderen.

Dat gebeurt me met de nieuwe blue-turns-grey onophoudelijk. Tessa Gerson, Olaf Risee, Jeroen van Rooij, Bert Vanger - ze achter elkaar lezen vereist het voortdurend veranderen van leeshouding. Ze zijn onderdeel van de heerlijke potpourri van poëzie, proza, beeldende kunst, fotografie en essayistiek die blue-turns-grey elke keer weer is (en tegelijk steeds meer wordt, want alle verschillende edities samen vormen een voortdurend groeiende Grote Editie waarin het heerlijk grasduinen is).

Geef mij een tijdschrift waarin alles mag, een tijdschrift dat een breder veld beslaat dan in mijn eigen blik past, een chaos die de orde die ik al denk te kennen onderuit haalt.

(ja, ook werk van mij is in de laatste editie van blue-turns-grey opgenomen, alsmede in een eerdere aflevering, maar laat u dat niet ontmoedigen het tijdschrift eens te bestuderen)

Wat een uitstekende punk-parodie

2008-06-21T15:50:00.003+02:00

De band heet, voluit, They Came From The Stars, I Saw Them. Maar in hun nieuwe videoclip heten ze een halve minuut lang The Reality en steken ze de draak met de anti-estethica van de punk: "Let's make something real!"

Om daarna de synthesizers, de fantasie en de tovenarij hun werk weer te laten doen...

Online Videos by Veoh.com

To slam or not to slam

2008-06-20T11:02:00.011+02:00

Wat heeft Lucas Hirsch toch ineens tegen Perdu? Hij gaat nu al voor de tweede keer helemaal tekeer op zijn blog tegen de instelling die volgens hem "zijn/haar neus ophaalt" voor slam.

Geen idee waar hij dat vandaan haalt. De huidige voorzitter van de redactie heet Krijn Peter Hesselink - inderdaad, de voormalig Nederlands slamkampioen. Veel van zijn programma's hebben duidelijk - maar zeker niet alleen - slamwortels. Precies een jaar geleden maakte hij het programma "Het gesproken woord in de poëzie", dat hier nog gedeeltelijk is na te lezen.

Bovendien hebben in het verleden toch heel wat hele en halve slammers bij Perdu op het podium gestaan. Een greep uit de namen: Simon Vinkenoog, Erik Jan Harmen, Bart Droog, A.C.G. Vianen, Bernhard Christiansen, Ruben van Gogh, Annemieke Gerrist, Koen Bauwens en ja, Lucas Hirsch.

Nog vreemder is wat dat betreft dat Hirsch verklaart "nooit" te worden uitgenodigd voor Perdu, en daarop ook niet zit te wachten. Ik neem aan dat er met het geheugen van Hirsch niets mis is, en dat hij zelf ook wel weet dat hij in de afgelopen drie jaar precies drie keer aan een programma heeft meegewerkt. In de reeks Vers Van Het Mes - over ongedebuteerde dichters die er toe doen - sprak hij een kleine poëtica uit. Ook was hij, zoals hij zelf al aangaf, deelnemer aan het project Dicht Aan Het IJ (dat overigens wat mij betreft, met uitzondering van het niet verschijnen van de publicatie, behoorlijk geslaagd was). Ten derde meldde hij zich nota bene zelf uit puur enthousiasme aan voor de Dichtersmarathon in 2007, precies op de manier waarop ik mij zelf ooit uit puur enthousiasme bij Hirsch aanmeldde voor zijn reeks met dichters en singer/songwriters.

Het verwijt dat Perdu altijd dezelfde mensen uitnodigt, hoor ik wel vaker. Ik heb Hirsch' advies maar eens opgevolgd en de programmering van het afgelopen halfjaar erbij gepakt. Perdu heeft in het afgelopen halfjaar zo'n 65 sprekers geprogrammeerd. Ongeveer 18 daarvan hebben in dit of in voorgaand seizoen ook al eens aan een Avond meegewerkt. Dat wil dus zeggen dat we zo'n 47 nieuwelingen hebben geintroduceerd. En dat zijn over het algemeen reflecterende, duidende nieuwelingen - het gaat daarbij dus ook nog eens om nieuwe visies en denkbeelden. In de slamwereld zie ik toch vrij vaak Vinkenoog, Harmens, Starik en Wolff in de jury zitten.

Maargoed. Slammers waren altijd welkom in Perdu, zijn altijd welkom in Perdu, zullen altijd welkom zijn in Perdu. Sieger Baljon hebben we dus ook zeer van harte voor ons eindfeest uitgenodigd, zoals hij tot ons geluk ook al met zijn Raaskalbomfukkerz aan de Culturele Peepshow meewerkte en voor 120 man optrad.

Wat we echter niet doen is een slam organiseren. Om dezelfde reden als waarom we ook nooit een voorleesavond organiseren. Die worden beiden al genoeg elders georganiseerd. Dat wil niet zeggen dat we erop neerkijken - we organiseren ook geen voetbalwedstrijden of popconcerten, en toch kijken we niet op voetbalwedstrijden of popconcerten neer. Bovendien stelt Perdu zich gewoon een andere taak. Naast tonen, wil Perdu ook juist reflecteren en experimenteren. Alle onderwerpen zijn welkom in Perdu, maar we behandelen alle onderwerpen op onze eigen wijze. Dat houdt in dat we wel graag spreken en denken over slam, maar niet slammen, of beter nog: liefst alleen slammen in het kader van denken over en/of experimenteren met slam. Als we iets met slam doen, met wat dan ook, willen we er altijd iets creatiefs van willen maken, iets dat grenzen overschrijdt - bijvoorbeeld die rare grens tussen slam en "gewone" poëzie die Hirsch in zijn blogposts trekt.

Met een voorstel voor een dergelijk programma over slam kunnen Lucas Hirsch en anderen altijd bij Perdu terecht. Gewoon mailen naar perdu@perdu.nl.

Iedereen die Lucas nu meent te moeten mailen dat we hem vanwege zijn negatieve postjes vast nooit meer zullen uitnodigen: dikke onzin. Wij nodigen mensen uit op basis van hun visie op poëzie, op de wereld, op de kunst, enz., maar niet op basis van hun visie op Perdu.

Gesprek(je) met Robert Gray

2008-06-05T13:33:00.000+02:00

Zojuist had ik op Radio PingPong een warrig, maar toch aardig gesprek met de Australische dichter Robert Gray en zijn vertaler Maarten Elzinga. Gray is momenteel in Nederland voor het Poetry International Festival (je kunt hem daar op 10 en 12 juni horen).

Wat een buitengewoon aardige man. Geweldige dichter ook, en tevens een mooi denker over poëzie. Tijdens het interview hebben we het even gehad over wat van zijn poëticale beweringen: dat taal een van onze zintuigen is, en dat taal zichzelf vernieuwt in worsteling met alles dat niet taal is.

Het was zo boeiend dat ik de tijd vergat en hem aan het eind van het gesprek bruusk moest afbreken. Ook kon ik hem niet meer vragen naar de autobiografische toepassingen van zijn techniek, en zijn eenvoudige tekeningetjes die in zijn Nederlandstalige bundel Grasschrift zijn afgedrukt.

Mijn gestuntel is hier te beluisteren. (tweede halfuur)

Robert Gray is dus 10 en 12 juni op Poetry te bewonderen, maar de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht heeft ook een avond rondom hem en zijn werk georganiseerd, en wel op 11 juni in het AAMU, het museum voor hedendaagse Aboriginal kunst.

En als Gray weer naar Australië vertrokken is, kan men zich natuurlijk blijven verlustigen aan de bij Meulenhoff verschenen bloemlezing Grasschrift, met daarin een ruime, uitstekend vertaalde selectie van zijn werk.

Liedjes over België

2008-06-04T21:23:00.002+02:00

In een zoektocht naar een goede vertaling van Jacques Brels Voir un ami pleurer (ik vind Willem Wilminks plechtstatige versie recht doen aan noch Brel noch Wilmink), stuitte ik op een website met een ronduit ontroerend pleidooi voor de Belgische eenheid: www.metavac.be.

Het idee is eenvoudig: een aantal Vlaamse en Waalse zangers en zangeressen heeft, over een smaakvolle, prettig alternatieve track, het lied van de Franstalige Vlaming ingezongen. Daarbij klinken niet alleen het Nederlands en het Frans, maar ook het Duits (de derde taal van België) en nog een stuk of wat dialecten. Uit al die vertolkingen kan de bezoeker van de website een uiteindelijke versie samenstellen.

Onder de meewerkende artiesten: Frank Vanderlinden, Helmut Lotti, Liesje Sadonius, Jeff Bodart, Charlotte Maison, John Stargasm en Johan Verminnen (van die laatste is ook de veruit superieure vertaling). Wie de website bezoekt ziet een kat en een haan arm in arm staan, en hoort onverstaanbaar gebrabbel. Dan kiest met zijn twee gewenste vertolkers, het lied gaat van start en de kat en de haan beginnen een beetje te dansen.

Geluidstechnicus Marc-Henri Wouters nam het initiatief voor de website, omdat hij het spijtig vindt dat de kloof tussen Vlamingen en Walen steeds groter wordt. "Een vriend zien huilen / Voir un ami pleurer" krijgt aldus een zekere politieke lading die niet in het origineel van Brel zat. De "vriend/ami" is respectievelijk de Waal of de Vlaming.

Dat deed me denken aan die andere betekenisverschuiving van een lied, die iets langer geleden plaatsvond toen Tom Barman van dEUS en Koen Wauters van Clouseau op 0110, de manifestatie tegen het Vlaams Belang en vóór Belgische eenheid, het lied België van het Goede Doel vertolkten. België. Dat was dat onzinliedje van Henk & Henk, met onzinregels als "'k heb getwijfeld over België / omdat iedereen daar lacht / 'k heb getwijfeld over België / want dat taaltje is zo zacht". Onzinregels, en ook nog eens tamelijk badinered van die boertige Nederlanders: wat zijn die Belgen toch schattig!

Maar als Vlamingen Barman en Wauters het zingen, in een duidelijk politieke context, dan zijn het ineens echte geuzenregels, regels die een licht, positief en vooral open nationalisme vertolken:

Noordwaarts!

2008-06-03T11:34:00.006+02:00

Twee leuke optredens voor mij komend weekend. Leuk, want allebei in mijn eigen stadsdeel, Amsterdam-Noord. Daar gebeurt zogenaamd nooit wat op cultureel gebied, maar alle snobs uit de stad kunnen zaterdag en zondag de pont nemen om zich te vergapen aan de vele ateliers 'bij ons', tijdens de Atelierroute Boven 't IJ. Langs de route worden gedichten over het stadsdeel opgehangen, en daaronder zijn ook enkele gedichten uit Halverwege, de installatie die ik vorig jaar samen met fotografe Liza de Rijk maakte en die tijdens het Tolhuistuinfestival in première ging.

Zaterdag lees ik om 14.30 u. voor in of nabij (afhankelijk van het weer) het atelier van Willy Vittali: Nieuwendammerdijk 399. Op zondag ben ik te horen (en te zien) in het Noorderpark, tijdens Poëzie in het Park, een programma dat georganiseerd is door de Noorderparkkamer (een nieuwe culturele plek middenin een van de mooiste parken van Amsterdam, waarin dankzij de energie van Floor Buschenhenke deze zomer ook veel poëzie te horen zal zijn). Een greep uit de andere 29 dichters die zondag in het Noorderpark te horen zijn: Edwin Fagel, Ibrahim Selman, Rozalie Hirs, Simon Mulder, Sieger Baljon, Thomas Möhlmann.

Komt allen!

-----------------

halverwege

van oever tot oever is precies 2 min.
2 min. en 15 sec.

er was geen mist voorspeld,

maar toen halverwege amper nog water
te zien was, dacht ik,

        als er nu een overstroming komt
        dan is er niemand die het merkt

        dan varen we straks langs de daken
        langs de onzichtbare daken.

we waren allemaal op weg naar huis,
die bepaalde plek, zeggen ze, waar

je hart ligt, je bed staat, je vrouw
op je wacht met het eten. allemaal

alleen. ik dacht,

        er was helemaal geen mist voorspeld. waar
        zijn we? waar gaan we heen? de overkant,

        de onzichtbare overkant. hoe die ooit
        te bereiken? hoe kom je, waar ook,

thuis?

Blote vrouwen op mijn blog

2008-05-29T13:36:00.008+02:00

Elke keer als Sigur Rós een nieuw album aankondigt, denk ik: hoe kunnen ze anders dan zichzelf herhalen. Zó'n speciale sound, zó'n krachtig idioom, zó'n uniek oeuvre. Hoe kun je daar nog wat aan toevoegen. Totnutoe is die gedachte door de IJslanders altijd grandioos gelogenstraft. En als de nieuwe plaat með suð í eyrum við spilum endalaust ook maar enigszins de kwaliteit benadert van de gratis te downloaden single Gobbledigook, dan gaat het ze nu ook weer lukken. Wat een onnavolgbare herijking van het groepsgeluid laten ze daar horen!

En ja, die blote vrouwen. Daardoor bent u nu hier, en leest u dit. Naakt verkoopt. Als u onderstaand filmpje bekijkt, zult u ze zien, met hordes tegelijk. Dan kunt u meteen kennis maken met de onmogelijk prachtige nieuwe muziek van Sigur Rós. Wilt u beter beeld? Klik dan op deze link. Die biedt tevens de weergaloos geweldige stereoeffecten die u op Youtube mist.

(UPDATE 19.40 u.: Dankzij het YouTube copyright-beleid ben ik nu genoodzaakt een veruit inferieure versie van het filmpje op dit log te plaatsen. Voor the real thing klikt men HIER)

I see a darkness

2008-05-10T17:17:00.001+02:00

Webcamfolkie: BurningToast

2008-05-10T11:38:00.004+02:00

Meer BurningToast hier.
Meer over webcamfolkies hier.

Hoe wilt u uw apocalyps, meneer?

2008-05-08T22:35:00.003+02:00

Je kunt van alles verzamelen. Postzegels. Schelpen. Modeltreintjes. Teddyberen. Of apocalypsen. Op de Noorderlicht podcast werd ik getrakteerd op een aanstekelijk interview met iemand die dat laatste doet: wetenschapsjournalist Maarten Keulemans. Zijn boek Exit Mundi is een overzicht van de "50 beste scenario's" voor het einde der tijden. Het boek is gebaseerd op een website met dezelfde titel, die ons nog meer heerlijke apocalypsen voorschotelt.

Hoe wilt u gaan? Door terroristen die de Zuidpool met modder bedekken, waardoor die smelt? Door een explosie veroorzaakt door een wetenschapper die een nieuw soort milieuvriendelijke brandstof aan het uitvinden is? Door een overpopulatie van katten die zo groot is dat ze een enorm gat in de voedselketen vreten? Of door een collectieve zelfmoord van alle mensen op Aarde, omdat dat in een bepaalde toekomstige context nu eenmaal een uitstekend idee is?

Of liever nog wat gekker? Spectaculairder? Wilt u geassimileerd worden door een soort Borg-achtig computernetwerk? Nee, dat is niet pure Startrek-fictie! Wilt u gaan doordat het verre sterrenstelsel Andromeda met onze melkweg botst en het in tweeën splijt? Of toch liever via een van de eindetijdsscenario's van de verschillende wereldreligies?

Heerlijke website! Inspirerend ook, ik krijg meteen zin om een Perdu-avond over het einde der tijden te maken (kom er maar in, Loewak!).

Keulemans blijkt trouwens ook voor een wetenschapsblog te schrijven: Salpeter. Dat ga ik ook eens volgen de komende tijd.

hamers vinden / hamers lezen

2008-04-23T18:14:00.001+02:00

Coen Peppelenbos schrijft in de comments van De Contrabas: "Ik snap de reactie van Bakker wel, want ik begrijp de gedichten van Perquin ook vaak niet (zeg maar gerust bijna altijd). En ik wil uiteindelijk toch doorgronden wat er staat en waarom het daar staat. Daar kun je vervolgens van alles tegen inbrengen (zoals Heytze op zijn weblog doet), maar uiteindelijk wil ik poëzie als lezer of toehoorder toch snappen. 'Maar een gedicht is geen verhaal dat je je laat vertellen, een gedicht is een soort vreemde bak met spullen waar je iets van je eigen gading uit haalt, als er zoiets tussen zit,' zegt Heytze. Dat is een te vrijblijvend beeld. Ik wil alles weten over die vreemde bak met spullen."

Poëzie als bak met spullen. Prachtig beeld. En inderdaad, van een bak met spullen zou je "alles" te weten kunnen komen, want zo'n bak is echt, en er zitten echte spullen in. Bijvoorbeeld een hamer. Dat is dat een specifieke hamer, deze bijvoorbeeld. Wie de bak onderzoekt, vindt die hamer en de volgende die de bak onderzoekt, vindt hem ook. Deze hamer. En geen andere. Zo kun je net zo lang de bak met spullen onderzoeken, tot je hem precies in kaart hebt gebracht.

Echter, komt er in een gedicht het woord "hamer" voor, en ik lees het, dan denk ik aan een hamer als deze. Coen Peppelenbos denk wellicht juist aan een hamer van dit soort. En weer iemand anders denkt bij het lezen van het woord, in een bepaalde ambigue contekst van het gedicht, aan een heel andere hamer, namelijk deze.

Kun je net zo lang onderzoeken totdat onomstotelijk vast is komen te staan welke hamer er in het gedicht voorkomt? Volgens mij niet. Dat is namelijk mede afhankelijk van wie het gedicht leest, wanneer hij het leest, in welke sociale, geografische en politieke contekst hij het leest, en ga zo maar door.

Wie leest, beleeft. Ik denk dan ook dat Heytzes bak met spullen voornamelijk het beeld is van het voor het eerst doorzoeken van een bak met spullen: dan weet je nog niet wat je gaat vinden. Het beeld van de bak draagt dan nog een hoeveelheid mogelijkheden in zich zich die uiteindelijk onmogelijk in de bak passen.

En zo (bestaat toeval?) komen we weer uit bij wat er vrijdagavond in Perdu gaat gebeuren. Want doordat in de reeks De Lezer dichters hun eigen bundel bespreken door er iemand anders over te interviewen, vindt op het podium precies dat proces plaats wat normaal gezien in het hoofd van een lezer plaatsvindt: dat wat er gebeurt als je iets in taal vat en het zo doorgeeft, in plaats van het iets zelf te overhandigen.

Taal deelt niet alleen mee, taal creëert ook mogelijkheden. Vooral in de poëzie. Misschien is taal daarom per definitie wel poëtisch. En is poëzie eigenlijk het meest heldere, directe taalgebruik.

De Lezer
Vrijdag 25 april
Perdu
met: Jan Baeke, Johan Schokker, David Sneek en Erik Spinoy
(meer info: hier en hier)

Een brood is een brood is een brood

2008-04-23T11:00:00.002+02:00

Het gaat in dichtersland weer eens over begrijpelijkheid. Dit naar aanleiding van een blogpost van Gerbrand Bakker, die reageerde op een voordracht van Ester Naomi Perquin op de avond van de uitreiking van de Jo Peters Poëzieprijs. Perquins poëzie deed Bakker "met de oren klapperen" en maakte vanwege de onbegrijpelijkheid een irrationele angst voor "grotemensenpoëzie" in hem wakker.

Onbegrijpelijkheid. Het eeuwige verwijt aan de poëzie. Een verwijt ook dat onmogelijk te weerleggen is. Zoals je een schilder altijd kunt verwijten dat hij niet gewoon een foto maakt, of een fotograaf kunt aanrekenen dat hij niet "gewoon" een plaatje schiet van wat hij wil laten zien, kun je een dichter inderdaad altijd verwijten dat hij iets niet "gewoon" zegt. In de comments van de Contrabas is er al even - mede door mijzelf - een onscherpe discussie over gevoerd, maar gelukkig verlost Ingmar Heytze ons met een voorbeeldige blogpost weer van onze onzekerheid: Bakkersangst.

Alstublieft! Duurzaam Materiaal van Hans Vlek

2008-04-22T01:26:00.002+02:00

Wellicht heeft u gemerkt dat ik links van deze tekst, onder het kopje Wat was uw blikveld?, bijhoud welke zoekwoorden u op dit log doen belanden. Als u nu deze linkrubriek bekijkt, ziet u opvallend veel variaties op een zoekpoging naar het gedicht Duurzaam materiaal van Hans Vlek.

Nu is het niet zo verwonderlijk dat men dankzij deze zoekwoorden op dit log belandt - ik heb immers onlangs nog zijdelings over het gedicht geschreven - maar wat me wel oprecht verbaast is dat er zo vaak naar dit gedicht gezocht wordt. Ter informatie: het aantal keren dat u hiernaast de zoekwoorden vermeld ziet staan, is ongeveer de helft van het werkelijk aantal keren dat er via deze woorden iemand hier belandt.

Vlek is toevallig de dichter via wie ik verslingerd ben geraakt uit poëzie. En dat was - nog toevalliger - met het gedicht Duurzaam materiaal. Op de middelbare school moest ik uit een stuk of tien gedichten een gedicht kiezen waarover ik een essay zou schrijven. Door dat te doen, ontdekte ik twee dingen: ik spreek de taal der poëzie, en ik kan essays schrijven.

Hans Vlek is natuurlijk een mooie dichter, maar hij is redelijk vergeten. Dacht ik. Maar niets blijkt minder waar, want kennelijk is heel Nederland naarstig op zoek naar Vlek, en dan ook nog, specifieker, naar zijn gedicht Duurzaam materiaal.

Ik ben erg benieuwd naar waarom dat is. Waarom zoekt u naar Vlek? Heeft u bij mij op school gezeten? Heeft u eenzelfde soort herinnering aan zijn werk als ik? Of is hij ineens weer actueel? De comments van deze post staan open voor uw verhalen.

En ach, wie ben ik om het mooie gedicht Duurzaam materiaal u nu nog te onthouden. Want ik heb er, ten behoeve van mijn post over literatuuronderwijs, ook naar gezocht op internet - en ook ik heb niet gevonden. Vanaf vandaag hoeft Nederland niet meer wanhopig te googlen, Baars' Blikveld biedt u duurzaam Duurzaam materiaal:

DUURZAAM MATERIAAL

Ik zou me wel willen ontworstelen
aan het stof, de geur van de kattebak
en de invloed van het hondeweer
op mijn humeur, het gezeur van het kind
om haar flesje.

Ik zou wel iets willen schrijven
dat na decennia nog eetbaar is, zoals
het blik spinazie in de tent van Scott, iets
dat niet direct verrot, woorden,
als dood, god, adem, liefde -

Maar de dood ken ik niet, god
behoort niet tot mijn kennisenkring en
mijn adem versnelt als ik liefde bedrijf,
iets wat ik ook niet beschrijf maar liever
met jou wil beleven.

Ik zou me wel op een hoger niveau
willen begeven, in de wolken b.v. of
op zolder, waar de was hangt en de geur
van vergeten leven, de geur van stof, en waar
een vrolijke zon door het dakraam of op de pannen een triestige regen
met mijn verheven plannen de krakende vloer aanvegen.

(uit: Hans Vlek, Geen volkse god in uw achtertuin - een keuze uit de gedichten, Querido 1980)

p.s. Vergeet u niet naar De Lezer te komen?

Perdu: Erik Spinoy en Jan Baeke in "De Lezer"

2008-04-21T11:31:00.001+02:00

Aanstaande vrijdag is het tijd voor alweer de vierde aflevering van De Lezer, een van de mooiste Perdu-programma's waar ik ooit een hand in heb gehad. Bij De Lezer gaan dichters in gesprek met iemand die hun bundel gelezen heeft. Daarbij stellen de dichters de vragen. Dit levert altijd andere, en altijd spannende avonden op.

Erik Spinoy en Jan Baeke gaan dit keer in gesprek met respectievelijk Johan Schokker en David Sneek. Zie voor meer info de website van Perdu.

Het is alweer bijna twee jaar geleden dat Bas Belleman me op de pont naar Amsterdam Noord het idee voor dit Perdu-programma aan de hand deed. Hij was op het poëziefestival Landgraaf getuige geweest van een interview met H.C. ten Berge, gedaan door Hans Groenewegen. Groenewegen stak daarbij op een gegeven moment een monoloog van enige omvang af om een vraag in te leiden, waarop Ten Berge uitriep: "Ik kan jou beter interviewen over mijn werk!"

Een idee was geboren. We zouden twee dichters vragen precies dat te doen: iemand interviewen over hun eigen bundel. Die dichters werden Alfred Schaffer en Nachoem Wijnberg, die in gesprek gingen met respectievelijk Lucas Hüsgen en Johan Sonnenschein. Het leverde een uitermate spannende avond op, die sindsdien twee vervolgen heeft gekend en is geresulteerd in een reeks die nog lang niet ten einde is.

De Lezer is een van de prachtigste formules waar ik ooit bij betrokken ben geweest. Elke keer als er een aflevering plaatsvindt, leer ik er weer iets over. De grote kracht van De Lezer zit hem in het feit dat de formule zowel een sterke ontregelende als pacificerende werking heeft. Ontregelend, omdat niet alleen de dichter afstand moet doen van controle over zijn tekst om er in deze setting over te kunnen praten, maar ook omdat de beide gesprekspartners in het geheel niet kunnen terugvallen op de vertrouwde wetten van het vraaggesprek. De dichter wordt, zoals gezegd, beroofd van de autoriteit die hij normaal gezien heeft omdat hij de tekst nu eenmaal geschreven heeft en dus kan weten waarover die gaat. En de lezer wordt beroofd van zowel zijn autoriteit als onwetende (een van de krachten van de interviewer: onwetendheid geeft hem de vrijheid vragen te stellen) en vooral ook zijn bescherming. Een criticus die negatief wil zijn over een dichtbundel, zit tegenover een scherm of een vel papier en bouwt daarop zorgvuldig aan een redenering en een argumentatie - zelfs een criticus die vragen bedenkt die face to face gesteld gaan worden. De lezer bij De Lezer zit tegenover het subject van zijn kritiek, die hem bovendien vragen stelt en die daarmee de controle heeft. Bij De Lezer kan de criticus zich niet voorbereiden met een zorgvuldige argumentatie.

En daarin schuilt meteen het pacificerende. In de voorbereiding van een van de afgelopen drie afleveringen (ik zeg niet welke) ben ik wel eens opgebeld door een deelnemende lezer, die me in paniek toevertrouwde dat hij de gelezen bundel niet goed vond. Althans, zo zei hij, hij had wel waardering voor het dichterschap van de dichter, maar met de te bespreken bundel ging hij naar zijn smaak veel te ver. De lezer was uiteraard bang dat dit zou leiden tot een naar en vervelend gesprek. Niets was echter minder waar. Juist omdat dichter en criticus tegenover elkaar aan een tafeltje zitten, is de criticus gedwongen zijn woorden zorgvuldig te kiezen, maar tegelijkertijd wel eerlijk te zijn, en zijn kritiek gericht te spuien, zonder de nuance te verliezen en zonder op de man te spelen. De dichter - de vraagsteller - kan de woorden van de lezer niet als een tijdschrift in een hoek gooien of kwaad worden over diens vervelende vragen. De dichter wordt gedwongen te luisteren - niet alleen vanwege de voortgang van het programma, maar simpelweg uit beleefdheid. Twee mensen die bij elkaar aan een tafeltje zitten en het ergens over oneens zijn, proberen alles om tot een vergelijk te komen.

De dichter en de lezer uit het besproken voorbeeld kwamen dan ook tot een vergelijk - tastend, proberend, struikelend over een terrein dat hen bekend was, maar met elkaars schoenen aan. Er vliegen daarbij geen meningen en discussies over tafel - De Lezer is een uitermate antipolemische formule - maar er wordt gezocht naar common ground. En ook bij die zoektocht komen er verschillen naar boven.

Een belangrijke les, in deze tijden, lijkt me. Maar dat terzijde.

Ik raad u aan te komen, vrijdag.

Baars feliciteert Fagel

2008-04-20T11:50:00.000+02:00

Baars feliciteert Fagel met het winnen van de Jo Peters Poëzieprijs.

Literatuurplein meldt: "De Jo Peters PoëziePrijs 2008 is vandaag op de Avond van Nieuwe Poëzie te Landgraaf toegekend aan Edwin Fagel voor zijn bundel Uw afwezigheid, een uitgave van Nieuw Amsterdam. De jury, bestaande uit Tsead Bruinja, Marja Pruis, Wim van der Tol en Marjoleine de Vos, maakte een keuze uit zo’n tachtig dichtbundels die in de afgelopen twee jaar zijn verschenen. Uit dat rijke aanbod nomineerde zij vier bundels, waaruit zij ten slotte koos voor Edwin Fagel, ‘vanwege de trefzekere toon die subtiele gemoedsbewegingen niet uit de weg gaat, vanwege zijn inzicht in de werking van poëzie, zijn speelse omgang met de traditie en zijn gedurfde helderheid’. De andere genomineerden waren Micha Hamel met Luchtwortels, Ruth Lasters met Vouwplannen en Esther Naomi Perquin met Servetten halfstok. "

Lees verder op Literatuurplein of InLetterland...

Webcamfolkies

2008-04-10T19:14:00.005+02:00

Ooit, in een vroeger dat wellicht meer legendarisch maar toch ook wel een beetje historisch is, was de liedjeszanger het belangrijkste medium voor het in stand houden en doen klinken van wat je het culturele erfgoed van een liedcultuur zou kunnen noemen. Ik bedoel daarmee het repertoire van standards dat tezamen een cultureel lichaam van een liedcultuur vormt, waarvan ook de liedjeszanger onderdeel uitmaakt, omdat hij eruit put en er ook een beetje in dienst van staat.

Toch kun je dit "vroeger" kun je hier en daar nog tegenkomen. Zo kun je tijdens een vakantie in bijvoorbeeld Ierland in een pub terechtkomen waar een zangsessie gaande is. Daar kun je zomaar grootheden uit de folk tegenkomen, die in zo'n stampvolle maar muisstille kroeg zachtjes, a capella, een liedje uit het klassieke Ierse repertoire brengen. En wie heeft er nooit op schoolkamp of iets dergelijks met een groep rond een kampvuur gezeten terwijl iemand een gitaar bleek te hebben meegebracht? Ik wel (ik was meestal diegene met de gitaar). Op zulke avonden worden er moderne standards gezongen en in mijn geval waren dat High & Dry van Radiohead, Suzanne van Herman van Veen, Mr. Jones van Counting Crows en vast ook nog wel iets van Nirvana of Pearl Jam. Daarbij ging het om het tot leven brengen van de liedcultuur waar wij ons allemaal mee verbonden voelden, en nadrukkelijk niet om het in de schijnwerpers staan van wie op dat moment de vertolker ervan was.

Ook op YouTube kun je het - zoals veel "vroeger" - nog vinden. Kijk bijvoorbeeld naar het volgende fragment waar Pete Seeger, die je de laatste pre-Dylan folkie zou kunnen noemen, te gast is bij een televisieshow (en let ook op de aankondiging van de presentator):

We shall overcome is een prachtige liveplaat van Seeger waarop hij naast eigen werk vooral nieuwe en oude folkstandards vertolkt. Veel liedjes worden door Seeger geintroduceerd door te vertellen van wie hij het heeft geleerd, waar het over gaat, wat de sociale contekst van een nummer is, enzovoorts. Met andere woorden: Seeger besteedt aandacht aan de specifieke geschiedenis van een liedje, een geschiedenis die buiten hemzelf staat en waarvan hij slechts de courante boodschapper is. Het is heel gewoon in de folkwereld om dit te doen. Op dit televisiefragment kun je zien dat de preceptie van Het Lied waarop deze gewoonte gebaseerd is, geen plaats heeft in de Nieuwe Wereld waarvan de camera die het geheel registreert onderdeel van uitmaakt. Wat deze camera vraagt is niet meer wat de folkie (en de presentator) uit de Oude Wereld gewend zijn te geven. Althans voor een goed deel. De camera wil "Pete Seeger", de protestzanger, de meester van de destijds in de popcultuur herontdekte folk, de purist - kortom: dat waar de persoonlijkheid Seeger nu voor staat - zien. Maar Seeger vervult nog steeds de rol die voor de liedcultuur ooit zo onontbeerlijk was: die van de vertolker, die een culturele erfenis levend houdt, actueel maakt, en vernieuwt.

Dat die rol van de liedjeszanger grotendeels achterhaald is, komt door de ontwikkeling van opnametechniek. Ten eerste omdat het daardoor voor het levend houden van de standards niet meer nodig is om die steeds weer opnieuw te zingen, steeds door weer nieuwe stemmen vertolkt te laten worden. Tweede omdat de opname van een lied meteen ook zijn geschiedenis vastlegt en stolt. De eerste opname van een lied wordt over het algemeen als het origineel gezien. Alan Lomax ging Amerika rond om een repertoire vast te leggen dat verloren dreigde te gaan, maar het is enigszins ironisch dat juist het verlangen vast te leggen medeverantwoordelijk was voor het eventueel verloren gaan van wat hij van de vergetelheid wilde redden.

Een van de veranderingen die dit heeft teweeggebracht, is dat liedjeszangers veranderden in singer/songwriters. Het schrijven en uitvoeren van eigen nummers werd hun belangrijkste bezigheid. Een singer/songwriter bestaat bij de gratie van zijn eigen werk. Meer nog: een singer/songwriter moet op een heel erg autobiografische manier één zijn met zijn liedjes. De geschiedenis van het lied moet samenvallen met de geschiedenis van zijn vertolker. Zelfs als een singer/songwriter het zich permitteert een cover te spelen, is dit een ijzeren wet: de vertolker is belangrijker dan het lied, en dus moet het lied iets zeggen over de vertolker. De zanger moet zich het lied toeëigenen, niet andersom.

Een voorbeeld maar weer. Mark Kozelek kwam in 2001 met What's next to the moon, een in melancholie verdrinkende coverplaat waarop ook dit nummer stond:

Een coverplaat, zogezegd, en alle nummers waren oorspronkelijk van de Australische hardrockgroep AC/DC. Hier het origineel:

Zo lijkt de vertolker het belangrijkst in de huidige liedcultuur. Maar ook nu ik ten behoeve van deze blogpost over YouTube surf, stuit ik maar al te vaak op een nieuwe manier van het brengen van liederen. Ik heb het over het verschijnsel dat gewone mensen als jij en ik de webcam op zichzelf richten, de gitaar ter hand nemen, en hun favoriete liedjes spelen.

Natuurlijk, er is al veel geschreven over dit verschijnsel. Maar meestal gaan die verhalen over hoe YouTube de afstand tussen gewone mensen en beroemdheden verkleint - zie bijvoorbeeld Esmee Denters - maar vrijwel zelden gaat het over de invloed die het zou kunnen gaan hebben op de manier waarop wij naar liedjes luisteren.

Het mag zo zijn dat de meeste jonge liedjesmakers die zichzelf filmen en op YouTube zetten, dit doen omdat ze hopen dat ze worden ontdekt. Ze zijn vanzelfsprekend op zoek naar een carrière in de popmuziek, als beroemdheid, als persoonlijkheid. Maar tot voor kort deed je dat niet door andermans nummers te gaan vertolken, en was het al helemaal niet zo dat je de benodigde persoonlijkheid toonde door dit te doen.

Je ziet de jonge singer/songwriters eigenlijk doen wat ikzelf ooit deed bij het kampvuur op schoolkamp, maar ook wat hun voorouders de folkies ooit deden: ze haken aan bij een bestaand cultureel repertoire, ze scheppen er een gemeenschap mee. En om wat ik zojuist over Pete Seeger zei hier te herhalen: ze lijken de rol weer te vervullen die voor de liedcultuur ooit zo onontbeerlijk was: die van de vertolker, die een culturele erfenis levend houdt, actueel maakt, en vernieuwt.

Het zijn webcamfolkies.

Wat gaat dit voor de liedcultuur betekenen? Het is te vroeg om dat echt te zeggen, en aan een schatting van de grootte van de gebeurtenis waag ik me al helemaal niet. Maar het is een gebeurtenis die in elk geval iets voor de vorm en de culturele inbedding daarvan betekent. En dat is wat mij betreft spannend en opmerkelijk genoeg om het hier even te vermelden.

Luister ter afsluiting nog even naar wat nieuwe webcamfolkies. Achtereenvolgens: Tess Beighton, Chicken Joanna, Apollo's Child, The Bathroom Girl, en weer Tess Beighton.

Wees een goede burger, en blijf bang!

2008-03-21T13:28:00.002+01:00

Naar het schijnt gaat Geert Wilders' cinematografische meesterwerk Fitna binnenkort zijn première beleven. Daarom hier een preventieve boodschap van het Ministerie Van Veiligheid - in een korte film van Wouter van Couwelaar: wees een goede burger, en blijf bang!

Wie meer mooie satire over de op hol geslagen angstmaatschappij kan terecht op de website van kunstenaar/politicus David Rietveld: Nederland Tegen Slecht Weer.

Literatuuronderwijs, ontlezing, en zo...

2008-03-17T19:42:00.000+01:00

Kom, laat ik het maar eens over literatuuronderwijs en ontlezing enzo hebben. Ik heb er een Mening over en per slot is het boekenweek en zijn allerlei pundits als Nausicaa Marbe in de Volkskrant en Steeph van Sargasso er weer druk mee in de weer (zie bijvoorbeeld hiero). Natuurlijk is het weer zo dat de jeugd steeds minder schijnt te lezen en is de oplossing wederom dat de elite weer elite moet durven zijn en "ellenlange boekenlijsten" (Marbe) verplicht moet stellen, en is de al even voorspelbare reactie daarop dat je daarmee kinderen met een levenslange hekel aan Nederlandse literatuur opzadelt en dat sciencefiction toch ook literatuur is (Steeph).

Enz.

Laat ik beginnen met wat anekdotes uit mijn eigen bestaan. Ik heb in mijn tienjarige carrière als boekverkoper vaak zestienjarigen aan mijn toonbank gehad (of de moeder daarvan) die iets zocht dat je voor je lijst mag lezen. Mijn vraag was altijd: wat vind je leuk om te lezen? Dat was meestal niks, of King, Feist, Tolkien, Pratchett en ga zo maar door. Ik raadde in dat geval altijd Tongkat van Peter Verhelst aan. Winnaar van de Gouden Uil - dus verantwoorde literatuur - en winnaar van de Jonge Gouden Uil - dus gewaardeerd door zestienjarigen. En ook: ferme, ingewikkelde, postmoderne, avantgardistische literatuur, die tegelijkertijd appelleert aan alle spanning en fantasme dat je ook tegenkomt bij Feist, Tolkien, enz.

Helaas was de reactie meestal: "Ja, die heb ik al voorgesteld maar dat mag niet van mijn leraar Nederlands." Op mijn vraag waarom dan wel niet kreeg ik nooit een antwoord maar ik kan het wel raden. Leraren Nederlands moeten niets hebben van dat nieuwerwetse gedoe, van dingen waarvoor ze niet hebben gestudeerd. Nee, De Avonden, dat prachtige indringende portret van de jongeling in de jaren van wederopbouw, dat zal de jeugd vast wel aanspreken! Of Vestdijk. Of Mulisch. Die hoeven de leraren Nederlands niet alsnog te lezen, als een leerling ermee komt. Verhelst wel. Dat kost extra werk.

Het kan nog erger. Ik deed ooit een middelbare scholiere - een leerlinge van een gymnasium! - The Picture Of Dorian Gray van Oscar Wilde cadeau. Een geweldig boek, spannend en tegelijk filosofisch en echt iets om te lezen als je een jaar of 18 bent. Maar niet volgens haar gymnasiumlerares Engels. Die had een vaste lijst opgesteld van 25 titels: die moest je lezen. Waarom? De lerares had geen zin om te moeten bijlezen als haar leerlingen iets kozen dat zij niet kende.

Wat moet literatuuronderwijs eigenlijk bewerkstelligen? Dat een zestienjarige het onderscheid kent tussen de Vijftigers en de Tachtigers? Dat een scholier moeiteloos de kan oplepelen waarom Menno ter Braak zelfmoord pleegde? Dat een puber weet dat de Grote Vier al jaren Mulisch, Reve, Hermans en Wolkers heten en dat bij weglating van Wolkers ook gesproken wordt van de Grote Drie?

Misschien. Ik zal niet zeggen dat deze kennis niet van pas kan komen. Maar Marbe wil graag dat jonge geesten geinfecteerd worden met "de levenslange afwijking die lezen heet" (althans, zo staat te lezen in een citaat op Sargasso, waarin een stuk wordt aangehaald dat afgelopen zaterdag in de Volkskrant verscheen - en om een of andere reden is het die krant nog altijd niet gelukt om zichzelf online beschikbaar te maken). En daarvoor is m.i. iets anders nodig.

Ik ben mede dankzij literatuuronderwijs poëzielezer geworden. In de klas werd een a4'tje uitgedeeld met daarop een stuk of acht gedichten van zomaar wat lukraak bijeengeraapte dichters. De opdracht: kies een gedicht en maak er een essay over. Vantevoren hadden we een heel globaal overzicht gekregen van de geschiedenis van de moderne Nederlandse poëzie, maar daarover moest het gedicht niet gaan. Dat moest gaan over: wat staat er nou? Waar gaat het nou eigenlijk over? Althans, zo vatte ik de opdracht op.

Ik koos een gedicht van Hans Vlek: Duurzaam materiaal. En schreef mijn eerste essay.

Had ik met het gedicht van Vlek een groot werk in de Nederlandse letteren leren kennen? Nee. Maar ik had kennis gemaakt met wat het betekent om te lezen, met wat je moet doen als je geconfronteerd wordt met een literaire tekst. En dat niet alleen, het had me ook wat opgeleverd: ik was naar aanleiding van het lezen aan het denken geslagen en had mijn gedachten geordend en kritisch geëvalueerd in een essay. Door mij dat te laten doen werd mij niet de groten uit de Nederlandse letteren bijgebracht, maar werden mij 1) de techniek, en 2) de vreugde bijgebracht die nodig zijn om die groten te gaan leren kennen.

Ik leerde door die opdracht lezen.

Het was mijn enige les over poëzie. Maar ook een van de weinige lessen waarin ik werd gestimuleerd om mijn eigen weg in de literatuur te zoeken en te vinden. Die stimulans ontwaar ik ook helemaal niet in de twee eerder aangehaalde anekdotes: de weigering van literatuurleraren om kennis te maken met nieuwe ontwikkelingen in de literatuur (zoals Peter Verhelst), en de weigering van leraren om überhaupt met iets nieuws kennis te maken (zoals een meer dan honderd jaar oude roman van Oscar Wilde).

De Ontlezing Van De Jeugd, Ook Ik Heb Er Een Mening Over, beloofde ik u al aan het begin van dit stuk. Die ontlezing vindt wat mij betreft plaats in het onderwijs, bij de leraren. Die stoppen met lezen. En dus stoppen hun leerlingen ook. Literatuur lezen betekent ondermeer dat je jezelf relateert aan het boek dat je leest. Hoe verder onze tijd van die van de Grote Drie af staat, hoe meer leeservaring je moet hebben om dat te kunnen. En literatuuronderwijs gaat natuurlijk over onervaren lezers.

Post-rock: the next generation

2008-03-06T15:00:00.002+01:00

In het jaar 2000 heb ik ooit, na een tip op de website van een Zweedse Talk Talk fan, de hele stad afgefietst op zoek naar cd's van Sigur Rós, een van de grondleggers van de Postrock. Na een hele middag zoeken vond ik uiteindelijk bij Get Records iemand die van de groep af wist. Maar toen ik die zomer in Ierland was, bleken de IJslanders in Dublin te spelen, een dag voordat we vanuit die stad weer zouden afreizen naar Nederland. Ik greep mijn kans (een optreden van Sigur Rós in Nederland was toen nog redelijk uitgesloten), en zag de band voor het eerst live.

Dat de buitenscandinavische navolgers van Sigur Rós nu als eerste in Ierland opduiken, is weinig verrassend. Ze heten God Is An Astronaut. Luister:

Een jaar of twee later kreeg Sigur Rós voet aan de grond op het vasteland in Europa. In Q zeiden ze: "we want to change music forever". Ik vond dat prachtig. En ze hielden woord, natuurlijk, want de muziek van Sigur Rós, en vooral hun benadering ervan, was bijna met niets in de popgeschiedenis te vergelijken. Geen seks, drugs, rock & roll. Geen virtuositeit. Geen poses. Er niet voor terugdeinzen om lange stiltes te laten vallen en heel zachtjes te spelen. Onverstaanbare zang. Sigur Rós kende drie voorgangers, alledrie op eigen wijze behoorlijk apocrief: Talk Talk (de laatste twee platen, die tot hun ondergang leidden), The Cocteau Twins (wegens de zang in fantasietaal) en Popol Vuh (en dan vooral Hosianna Mantra). De verdienste van Sigur Rós is dat zij erin slagen dit idioom canoniek te maken.

De komst van God Is An Astronaut is daarvan een tastbaar en toetsbaar bewijs. En tegelijkertijd is deze groep het sluitstuk van de revolutie. God Is An Astronaut zet vooral een hele dikke punt achter het genre Postrock. En Postrock als genre... dat is natuurlijk een beetje raar. De naam Postrock is eigenlijk een credo: weg met de rock, weg met de rockclichés, vanaf nu doen we iets dat bij ons past. Nu Postrock een genre is, heeft het zijn eigen clichés: loodzware serieusheid, gedragen geluidsmuren, breed uitgesponnen gitaarklanken, dramatische traagheid en hemelse melodieën.

Ik vind dat best. Ten eerste omdat ik erg van deze clichés houd. En ten tweede omdat de bestendiging van Postrock als genre tegelijkertijd de mogelijkheid schept voor een nieuwe revolutie: now that music has been forever changed, we want to change it forever again...

Luister hier nog maar eens naar de meesters zelf:

Perdu op TV

2008-02-20T17:10:00.007+01:00

Afgelopen vrijdag was er in Perdu een cameraman om een item over ons literaire podium te maken voor de internettelevisie van het uitburo. Een prachtig, slick, maar toch ook wel waarachtig promofilmpje is het resultaat. Starring Krijn Peter Hesselink (die dat rare gedicht op onze koelkast voorleest), Samuel Vriezen, Astrid van Baalen, Alfred Schaffer, Ernst van den Hemel en Ben "hoe koken lekkere wijven" Zwaal.

Now wait just one Memphis minute!!!

2008-01-18T12:00:00.000+01:00

Binnenkort verschijnen er twee boeken waar ik iets mee te maken heb. Allereerst is daar 30+30: Zestig dichters uit binnen- en buitenland, waarin materiaal staat aangeleverd door de dertig deelnemers aan de Dichtersmarathon in Perdu. Van elk van hen één gedicht, plus een gedicht van een door hen uitgekozen buitenlandse collega. Samen met Thomas Möhlmann bracht ik alles bijeen in een bijzonder boekje dat eind januari bij uitgeverij Prometheus verschijnt:

Mijn eigen bijdrage is, naast een gedicht van mijzelf, een vertaling van I Know A Man van Robert Creeley.

Dan verschijnt er bij Nijgh & Van Ditmar de bloemlezing Wees niet wreed - gedichten voor Elvis Presley. Een boek samengesteld door Kees 't Hart en John Schoorl, en met een coöperatieve bijdrage van mijzelf en Samuel Vriezen.

Wij hadden en hebben niets tot heel weinig met Elvis. Toch is ons tamelijk krankzinnige gedicht opmerkelijk 'vanzelf' gekomen (wat toch moet duiden op goddelijke inspiratie).

Het is, bedachten we achteraf, in elk geval deels verwant aan Jim Hensons geweldige serie Great moments in Elvis history, die hij voor Muppets Tonight maakte. Mercy!!!

Een leeg toneel

2008-01-16T11:47:00.000+01:00

De grote inactiviteit op dit log zorgt er wellicht voor dat u achter bovenstaande titel een zelfreflectieve entry verwacht. Maar nee, hoogstens wil ik u melden dat ik er weer ben, en ik wil dat doen door u ogenblikkelijk naar het theater te sturen alwaar u de voorstelling Winterverblijf van Lotte van den Berg moet gaan zien.

Lotte van den Berg is de dochter van Jozef van den Berg, een theatermaker/poppenspeler die ik nog wel van vroeger ken. Zijn voorstellingen werden altijd uitgezonden door de NCRV, in een tijd dat mijn belangstelling voor alles dat te maken had met kunst ontwaakte. Het enige dat ik me van die voorstellingen kan herinneren is dat ze altijd over zoekers gingen, en dat ze fantastisch waren.

Net toen ik Jozef had ontdekt, verdween hij van de televisie. Pas veel later kwam ik erachter waarom. Hij had zich teruggetrokken uit de theaterwereld, en ook uit zijn persoonlijke leven, om zich als kluizenaar te wijden aan God. Eerst in een fietsenhok, later in een tuinhuisje.

Jozef nam zijn besluit een kwartier voor aanvang van een voorstelling. Vijftien minuten later stapte hij het toneel van de Singel in Antwerpen op, om zijn publiek te vertellen dat hij zou stoppen met theater maken. Wat je ook doet, wat je ook maakt, zei hij, het leidt af van wat hij echt wilde vertellen: de waarheid.

Deze speech is opgenomen en vormt de opening en het uitgangspunt van Lottes voorstelling. Of nee, niet de opening. Het stuk begint feitelijk zodra je op je stoel in de zaal gaat zitten. De zaallichten staan aan, blijven aan, en na een tijd wachten komen mensen uit de coulissen om het toneel op te ruimen. Als ze klaar zijn, gaan ze op de lege stoelen op de eerste rij zitten. Voor hen ligt een volkomen leeg toneel.

Dan komt Lotte van den Berg op, en vertelt bovenstaand verhaal. Dat ze de dochter is van... Dat haar vader een speech... Dat die is opgenomen... En dat we daar eerst naar gaan luisteren. Dan loopt ze naar de bandrecorder. Klik. Play.

Jozef kondigt zijn afscheid aan. Terwijl hij spreekt, hoor je het publiek zenuwachtig lachen, zich afvragend of zijn speech nu een voorstelling is of niet. "U weet nog steeds niet of u moet geloven dat dit echt is." zegt hij tientallen keren tussendoor. En dan: "Ik hoop dat u respect heeft voor mijn beslissing. Ik heb ontzettend lang gezocht, ben overal geweest. Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat de zoeker zoekt, maar hij wordt gevonden. Dus daarom, dames en heren: om Christus, daarom alleen heb ik dit stuk gezocht. En ik weet nu dat dat zo is en ik stap uit dit vak. Voor mij is het voorbij. Ik zoek de werkelijkheid. Ik zeg u allen goedendag. Ik ga. Het ga u allen goed."

Nog altijd staat dan het zaallicht aan.

De speech is dramatisch. Sympathiek, openhartig, maar verschrikkelijk. Natuurlijk, iemand die doet waar hij in gelooft, tegen alles en iedereen in - het is niet moeilijk daarvoor sympathie te hebben. Maar dit is een voorstelling van zijn dochter, die theatermaakster is. En hier horen we haar vader die zegt: alles dat je in het theater doet, leidt af van de waarheid. Het woord "leugen" valt net niet.

Na afloop staat het zaallicht nog altijd aan. Het is stil. Mensen schuiven ongemakkelijk op hun stoel. Ik wil opspringen en roepen dat het niet gaat om leugens, maar om verzinsels. Verbeelding brengt ons dichter bij de waarheid, niet verder ervan weg.

Dan staat iemand van de toneelopruimers op, om aarzelend het podium op te klimmen. Hij staat daar temidden van een grote leegte, en begint heel voorzichtig de letterlijke tekst van Jozefs speech te herhalen. Op zijn eigen manier.

Het is een groots, magistraal moment. De tekst waarmee Jozef van den Berg zichzelf uit het theater scheurde en het theater de mogelijkheid om tot de kern door te dringen ontnam, wordt door het theater teruggenomen. Door hem te brengen als theatertekst.

De poging dit te doen is hierbij belangrijker dan de vraag of het ook werkelijk een (goede) theatertekst is. Zoals de hele voorstelling die volgt (met gedoofd zaallicht) voortdurend falende, of per ongeluk slagende pogingen zijn om de enorme leegte die het decor voor de ogen van het publiek schept te vullen. Te vervullen. Er wordt bijna niet gesproken. Als er gezongen wordt, is het slechts een flard. Als er gespeeld wordt, zijn het eenvoudige handelingen, bijna zonder rekwisieten.

En temidden van al dat niets, heeft ieder iets, hoe klein van omvang ook, een enorme impact. Zou Lotte van den Berg van Wandelweiser hebben gehoord?

Baars verhuist, Baars' Blikveld vernauwt

2007-12-10T14:12:00.000+01:00

U heeft het gemerkt, er is de laatste tijd weinig te beleven op Baars' Blikveld. Dat komt simpelweg omdat er in mijn blikveld ook daadwerkelijk weinig anders te beleven valt dan perikelen rondom mijn aanstaande verhuizing (RL).

En natuurlijk, in alles zit poëzie, dus ook in deze verhuizing, maar ik zie, hoor en lees weinig kunst de laatste tijd en dat is toch een beetje waar dit blog over gaat. Daarom laat ik de poëzie voorlopig graag aan anderen over, in elk geval komende week nog en wellicht nog een weekje langer.

Hieronder een gedicht van Edwin Fagel, uit zijn debuut Uw Afwezigheid. Hij schreef het nadat hij me geholpen had bij mijn vorige verhuizing. Dat met die hamers is echt gebeurd, als ik het goed heb bij de bewoners die destijds voor ons in ons apartement in Westerpark woonden.

Adreswijziging

Ze halen het huis leeg, de laden uit de kasten,
het water stroomt de trappen af, ze lachen:

'Ze hebben de buurman
met hamers bewerkt tot hij dood was.'
'Een scherpe

ha ha ha!

foto van een vlieg is mooi, van een spin
die een vlieg leegzuigt mooier.'
'Geen vrouw hier maakt oogcontact alsof

ha ha ha!

een man aankijken veroorzaakt Gods toorn.'
De glazen zijn gebroken, wonden gestelpt
(ik lijk er niet bij!), de vloer staat bij het vuil,

het schreeuwen op de hoek is van een kind.

Overigens had ik voor Radio PingPong een aardig gesprek met Fagel. Enige minpunt was dat het wat te kort duurde - we hadden nog wel een halfuurtje kunnen doorpraten. Voorlopig is het nog even na te luisteren op de website van Salto: klik hier. Halverwege het programma begint het gesprek.

Fagels Blikveld

2007-11-16T14:56:00.001+01:00

Kijk dat is fijn. Niet alleen debuteert Edwin Fagel volgende week met de prachtige dichtbundel Uw Afwezigheid, ook treedt hij toe tot de literaire blog-o-sfeer. Voorlopig zijn er vooral nieuwe recensies te bewonderen. Lovenswaardig, maar toch ben ik ook benieuwd of Fagel gaandeweg echt door het blogvirus wordt getroffen en zijn blikveld af zal struinen...

Zie: http://edwinfagel.blogspot.com.

Vrrooom!! with a view

2007-11-12T09:52:00.000+01:00

En we blijven binnen de familie vandaag. Gisteren, vlak voor de wat gammele maar toch niet onaardige podiumpremière van Halverwege bij het Poëziecircus, begon mijn lief Liza de Rijk een nieuw fotoblog, getiteld: Vrrooom!! with a view.

De leuke titel komt van mij ;)

Het concept niet, natuurlijk, en dat is even eenvoudig als veelzijdig. Liza rijdt op haar Tomos door de stad. Soms moet ze stoppen, bijvoorbeeld voor een verkeerslicht, of bij de pont, of omdat ze op mij moet wachten. Op die momenten neemt ze een foto van haar achteruitkijkspiegel.

Over de serie die dat oplevert valt veel te zeggen. Naast de grote mate van eenvormigheid die voor transparantie en herkenbaarheid zorgt, komen veel van de kwaliteiten van Liza's foto's in deze serie samen. Je hebt, ten eerste, de straatfotografische kwaliteit van bijvoorbeeld haar onderweg-serie. Daarin fotografeert ze vanuit de tram of de auto wat ze zoal ziet uit het raam schijnbaar zonder daarbij veel te letten op de scherpte of de kadrering van de foto - reagerend op de voortdurend veranderende werkelijkheid in het raam van haar voertuig.

Ten tweede zijn de vrooom!!-foto's verwant aan Liza's dubbelportretten. In die dubbelportretten brengt ze niet - zoals gewoonlijk bij portretten - het innerlijk van de geportretteerden naar boven, maar probeert ze de twee mensen op de foto zich te laten definiëren in hun relatie tot elkaar. Op de vrrooom!!-foto's gebeurt iets soortgelijks: op die foto's gaan maar liefst drie, of misschien wel vier entiteiten een relatie met elkaar aan. In dit geval zijn het drie (of vier dus) "blikken" (views is een beter woord). Ten eerste zie je iets in de spiegel en iets om de spiegel heen. Je ziet dus tegelijkertijd wat zich voor en wat zich achter de fotograaf bevindt. Die twee blikken gaan in het beeld een relatie met elkaar aan.

Maar er gebeurt nog iets. Normaal gezien staat een fotograaf tegenover zijn beeld. In Vrrooom!! with a view staat Liza de Rijk er letterlijk middenin. Ze is omsingeld door beeld, en daardoor zegt dat beeld nog meer iets over haar; over waar ze is, hoe ze kijkt, en hoe er misschien naar haar gekeken wordt.

Omdat ze op een brommer zit, is het duidelijk dat de foto's niet in scène gezet zijn, en dat we dus, zou je kunnen zeggen, te maken hebben met de Echte Wereld. Belangrijker nog is dat duidelijk wordt dat de foto's genomen zijn terwijl de fotograaf zich door die wereld beweegt. En waar de traditionele fotografie niet alleen het beeld, maar ook de fotograaf zelf uit de wereld en de tijd omhoog tilt, trekken de foto's van Vrrooom!! with a view de fotograaf juist de wereld in.

"Halverwege" bij Poëziecircus

2007-11-10T22:53:00.000+01:00

je komt aan
je vertrekt

tot je aankomt
en vertrekt

Morgen, zondag 11 november, breng ik Halverwege, mijn samenwerking met fotografe Liza de Rijk, op het podium van café Hofman in Utrecht, bij het Poëziecircus. Halverwege ging in mei tijdens het Tolhuistuinfestival in première als installatie. Morgen is het een performance. Naast Halverwege zijn ondermeer Thomas Lieske, Hélène Gelèns en Vicky Francken te bewonderen.

Café Hofman vind je aan het Janskerkhof 17A in Utrecht. De toegang is gratis. Meer info vind je op de website van Poëziecircus.

Mark Insingel in Perdu

2007-11-06T15:22:00.000+01:00

Ik schreef het al eerder, tot de mooiste dichtbundels die de afgelopen jaren in het Nederlandse taalgebied zijn verschenen, behoren wat mij betreft Niets en Iets van Mark Insingel. Zo vond ook S. en dus zaten we op een niet zo zwoele zomeravond in de Engelse Reet (dat is een kroeg) gedichten aan elkaar voor te lezen:

Wat ik zo jammer vind
is wat er overblijft:
dat ik het jammer vind.

Dat ik niets anders vind
dan: dat wat overblijft
is wat ik niet meer vind.

Dat ik niet vind
van wat er overblijft
dan wat ik jammer vind.

Dat wat er overblijft
zo jammer is
dat ik het nergens vind.

Dat ik slechts vind
en overal
dat er niets overblijft.

Ooit was er alles,
ooit was alles goed,
ooit was het goede alles.

Liefste, nu is er niets,
versta me toch, alles
is goed behalve niets.

De grote eenvormigheid van de gedichten in Niets en Iets valt direct op, maar pas toen S. mij aan een soort quizje onderwierp, werd duidelijk hoe diep die eenvormigheid wel gaat en stuitten we op het onderwerp van onze avond. S. las mij een gedicht voor, en ik moest raden uit welke bundel het afkomstig was. Dat viel niet mee! Wat ons op de vraag bracht: wat is nou eigenlijk het verschil tussen Niets en Iets? En breder: wat is nou eigenlijk het verschil tussen niets en iets?

Aanstaande vrijdagavond hopen wij op die twee vragen een antwoord te krijgen. Niet van beroepsmatige poëzieduiders - recensenten, essayisten - maar van "ervaringsdeskundigen" die in hun vakgebied te maken krijgen met de begrippen niets en iets: een logicus, een componist en een religiewetenschapper.

Insingel zelf is aanwezig voor een voordracht en een gesprek. Zie ook www.perdu.nl.

Nog meer onverwachts: Ani DiFranco

2007-10-17T15:06:00.000+02:00

Belandde ik vorige week zonder dat gepland te hebben bij de mooiste film van 2007 - mijn post daarover is trouwens als column verschenen op deRecensent.nl - gisteren kreeg ik ineens een prachtig concert in de schoot geworpen. Vanavond ga ik, geheel onverwacht, weer eens een optreden van Ani DiFranco bijwonen. Iemand wilde na het optreden bij me overnachten en mij daarvoor belonen met een kaartje dat hij over had.

Durf ik mij nog te beklagen over de voorzienigheid/willekeur van de kosmos? (ik vind het leuk die twee woorden naast elkaar te zetten: allebei benamingen voor hetzelfde onbekende en misschien wel onbestaande ding, en allebei even wreed)

Vroeger heb ik Ani DiFranco vaak gezien. Tussen Little Plastic Castle en Revelling/Reckoning was ik een enorme fan van haar. Nog steeds, trouwens, maar je weet hoe dat gaat met dit soort dingen: je ontwikkelt je, en je helden ontwikkelen zich ook. En niet altijd in dezelfde richting.

Twee weken geleden woonde ik een concert van Steve Hogarth bij, nog zo'n oude held van me (nog wat ouder zelfs). Hij zong de hele avond met alleen een piano als begeleiding. Vroeger, toen ik jong was en verslingerd aan Marillion, dacht ik altijd: ik wou dat Hogarth eens in zijn eentje ging touren met alleen piano als begeleiding. Nu hij het doet is het eigenlijk te laat; ik trap niet meer in de dramatische pose van Totale Oprechtheid die Hogarth altijd aanneemt. Dat is ook eigenlijk iets voor vroege twintigers. Toch heb ik tijdens het concert genoten, als door een soort timewarp, met de gedachte: ja, dit zou ik toch wel erg mooi gevonden hebben.

Af en toe was het overigens ook erg mooi. En het mooiste was eigenlijk de ervaring die ik hier beschrijf: te merken dat ik me ontwikkeld heb, te beseffen dat niet Hogarth, maar ik ben veranderd. Er zijn mensen die weemoedig worden van het verliezen van bewondering voor hun jeugdhelden, maar ik hoor daar niet bij. Misschien omdat ik het vermogen om te bewonderen geenszins heb verloren.

Ik ben benieuwd of Ani DiFranco dat vermogen nog bij mij kan aanspreken. Ik vermoed van wel. Haar drammerigheid kan me misschien minder bekoren dan vroeger, maar ze blijft de prachtige zelfbewuste singer/songwriter die ze is, en veel kwetsbaarder dan je zou denken. Wat ik ook altijd mooi aan haar heb gevonden is dat ze zich welbewust in een folktraditie plaatst en niet in een poptraditie. Dat ze vervolgens alles doet dat Pete "Judas!" Seeger verboden heeft, en meer nog, doet daar niets aan af. Sterker, het draagt ertoe bij, want goede volksmuziek is tegelijkertijd traditioneel en flexibel: een mooie ouwe spons met veel capaciteit om heden en toekomst op te zuigen.

Hier speelt ze een ouwe Woody Guthrie song, die ze helemaal haar eigen idioom in trekt zonder een traditionele regel te overtreden. Dat is een folkloristische daad van formaat, en ze weet het:

En: haar beste liedjes zijn zowel ultrapersoonlijk als ultrasociaal, nog zo'n kenmerk van goede volksmuziek. Your Next Bold Move, een van mijn lievelingsliedjes, is daarvan een uitstekend voorbeeld. Hieronder een filmpje, en hier vindt u de tekst. Lees die vooral, want DiFranco is echt een heel goede tekstschrijver, en Your Next Bold Move moraliserend en kwetsbaar tegelijk, omdat het toont hoe het onmogelijk is in een egocentrische maatschappij niet egocentrisch te zijn.

Hoe ik gisteren ondanks alles de mooiste film van 2007 heb gezien

2007-10-10T17:17:00.000+02:00

Gisteren zag ik de mooiste film van 2007. Daarover straks meer. De manier waarop ik uiteindelijk in de zaal belandde is namelijk een avontuur opzichzelf dat het verdient verteld te worden. Thema's: toeval en lot.

Ik was eigenlijk van plan om een vertoning van Murnau's Nosferatu te bezoeken, de klassieke vampierfilm uit 1922. De vertoning zou plaatsvinden in het Orgelpark, alwaar live bij de stomme film orgelmuziek gespeeld zou worden door Jörg Abbing. Ik had mijn lief ervan overtuigd en we waren dinsdagmiddag klaar om te gaan.

Toen belde mijn lief. Of ik niet veel liever met haar in Rialto een documentaire zou bijwonen over Edward Burtynsky, een fotograaf die met zijn werk Manufactured Landscapes een soort van urbane landschapsfotografie heeft willen ontwikkelen. Over het totstandkomen van dit werk gaat de gelijknamige film van Jennifer Baichwal. In Rialto was gisteren een vertoning van die film, en aansluitend een interview met de fotograaf, georganiseerd door het tijdschrift National Geographic.

Het klonk interessant, het fotograferen van industriële gebieden als ware het natuurlijke landschappen. Toen ik even vluchtig wat foto's bekeek op internet, vond ik het er ook mooi uitzien. Toen we echter besloten Nosferatu in te ruilen voor Manufactured Landscapes, bleek dat het al helemaal was volgereserveerd. Maar, zei de dame van Rialto, kom maar gewoon langs, er blijven vast wel kaartjes over.

Toen ik eenmaal te laat (ik kon het niet vinden - Rialto bevindt zich op de Ceintuurbaan 338, maar de benummering van de Ceintuurbaan is een totale chaos - als je bij nr. 404 bent en je fietst met het aflopen van de benummering mee, dan zit je binnen enkele tientallen huizen ineens bij 100, waarna je door moet fietsen tot ongeveer 70 - het volgende blok begint dan weer bij ongeveer 350) en buiten adem binnenkwam had mijn lief nog altijd geen kaartjes. Dan maar een alternatief zoeken, dacht ik, en ik zette me snel over een groeiende Nosferatu-frustratie heen.

In de vitrine bij de kassa van Rialto werd gerept over een film met de titel Opera Jawa. Verder gelezen kwamen we erachter dat het ging om een volledig in gamelan en wajangdans gespeelde en gezongen versie van een gedeelte van het Ramayana-epos. Geweldig!, dacht ik. Dat is het enige dat ik had gemist op mijn reis door Indonesië. Ook mijn lief sprak het erg aan.

Ondertussen waren er ontwikkelingen rondom Manufactured Landscapes. Er waren kaartjes. Of we ze wilden. We keken elkaar aan, keken naar de National Geographics op de stand, met de eeuwige mooieplaatjesfotografie van het beslissende moment (mooi boek van Henri Cartier-Bresson, maar inmiddels ook het grootste cliché in de fotografie), en we wisten meteen dat we naar Opera Jawa wilden.

Dat bleek geen slechte keuze, want (en nu komt de aanprijzing) Opera Jawa is simpelweg de mooiste film die ik dit jaar gezien heb. Ik weet niet goed wat ik moet zeggen om hem aan te prijzen, want ik kom niet om krachttermen als "hartverscheurend" en "oogstrelend" heen. Of toch: de film is een eclectisch geheel van cinema, beeldende kunst, muziek, zang en vooral heel veel heel erg goede (nee, echt, heel erg goede!!!) dans. Regisseur Garin Nugroho slaagt er op geniale wijze in om de Ramayana naar de moderniteit te vertalen - zowel maatschappelijk als kunstzinnig gezien - zonder de traditie ook maar op de minste wijze te compromitteren. In die zin is hij vergelijkbaar met Romeo & Juliet van Baz Luhrmann, maar Opera Jawa is vele, vele malen beter.

Hier de trailer:

Wie het gamelan-idioom afstotelijk vindt, is niet alleen gestoord, maar zal ook moeite hebben met de film. We zaten in het filmzaaltje met nog vier anderen geloof ik. Allemaal hebben we ademloos gekeken. En toen we tegen middernacht weer naar buiten kwamen, kwam het Rialto-personeel nog op ons af om zich te excuseren voor het feit dat we al die tijd voor niets hadden gewacht.

O, dat is niet erg, zeiden we. Het regende. Blijmoedig aanvaardden we ons lot en trokken de nacht in.

Stars (uit Canada)

2007-10-09T00:35:00.000+02:00

Soms wissel ik met een aantal bevriende dichters een avond lang onze nieuwe en oude muzikale ontdekkingen uit. Afgelopen zondag was zo'n avond. Een van de bands die ik heb laten horen was Stars, een Canadese groep waar ik pas afgelopen week tegenaan was gelopen. Het betrof een nummer van hun album Set Yourself On Fire (die titel was overigens de enige reden dat ik in de eerste instantie geinteresseerd in hen raakte): Your Ex-Lover Is Dead.

Alles is goed aan deze band. Ten eerste zijn de liedjes qua opbouw zeer origineel, zijn ze inventief gearrangeerd. De groep is niet bang om rare capriolen uit te halen - extreme tempowisselingen, het laten vallen van stiltes, de grote mate van eclecticisme, etc. - maar doet dat op zo'n natuurlijke wijze dat je het bijna niet merkt. En de teksten! En de melodieën! En die natuurlijke symbiose van majestueuze theatraliteit en kleine tederheid! En, natuurlijk, het feit van de twee leadzangers - een man en een vrouw die elkaar perfect aanvullen en de liedjes een prachtige compleetheid geven.

Nou ja, u merkt: ik vind het allemaal zeer mooi.

Hun nieuwste plaat heet In Our Bedroom After The War en de schitterende single Take Me To The Riot:

Weergaloze dialoog, trouwens, aan het begin van deze door Benjamin Weinstein geregisseerde videoclip. Ik kom ook uit een heel klein dorpje, en hoewel ik nooit "enough pills to make me feel ill" op zak heb gehad, of een ontzettend uitgaansbeest ben geweest, kan ik me goed herinneren hoe ik naar Amsterdam kwam en heb ik geen moeite met die ervaring naar dit mooie majestueuze liedje te luisteren.

Literair vertalersprotest

2007-10-04T17:00:00.000+02:00

Een bevriende vertaler stuurde me zojuist dit lied op, geschreven door Gerda Baardman en gezongen door Wim Scherpenisse. Zij zijn ondermeer de vertalers van de boeken van A.M. Homes. Het is alweer redelijk oud (juni dit jaar), maar ik vind het zo leuk dat ik het toch even op dit blog zet.

Niet, overigens, omdat ik het uit ervaring herken - ik vertaal als dichter en doe dat dus geheel gratis. Maar ik kan het wel navoelen. Ieder protest tegen de algemene heilsverwachting van concurrentie die in het huidige tijdsgewricht zo alomtegenwoordig is, moet zoveel mogelijk worden verspreid.

Daarbij wordt het redelijk briljant gezongen.

Podiumpoëzie bestaat niet

2007-09-24T13:45:00.000+02:00

Afgelopen donderdag mocht ik bij een door Poëziecircus georganiseerd debat over podium vs. papier aantreden als lid van de Jackson Mac Low Band om het stuk Situation Hockets van Samuel Vriezen ten gehore te brengen.

De mensen van Poëziecircus hadden absoluut hun best gedaan er wat van te maken, maar hoe goed ook je moderator en hoe onderlegd en gevarieerd ook je gasten, een debat zonder onderwerp kan nooit een echt debat worden. De tegenstelling tussen podiumpoëzie en papieren poëzie, dat de literaire debatten in Nederland nou al meer dan een decennium beheerst, bestaat namelijk helemaal niet.

Een gedicht wordt gemaakt van taal. Taal heeft al heel erg lang twee componenten: schrift en klank. Wie een gedicht maakt, maakt dat in schrift en klank. Ikzelf zal ongetwijfeld bij de papieren dichters worden ingedeeld, maar de klank van een gedicht en dus mijn voordracht is voor mij minstens zo belangrijk als de manier waarop het op papier staat. En ik durf te wedden dat het overgrote deel van diegenen die zichzelf met enige bravoure podiumdichters noemen, net als ik creëren op papier.

Dat zij het daarna gaan voordragen, doet daar niets aan af. Dat doe ik ook, en Gerrit Kouwenaar doet het ook. Maar bij zelfbenoemde podiumdichters heb ik vaak het gevoel dat het niet hun gedicht is dat zij voordragen. Zij laten de taal waarmee ze hun gedicht hebben gemaakt niet klinken, maar maken gebruik van een retorische intonatie die niet voortkomt uit wat het gedicht is. Hun gedicht is zo een vehikel voor hun performance.

Voorbeeld. Ik hoorde afgelopen donderdag bijvoorbeeld Alexis de Roode voorlezen. Ik vind hem een talentvolle dichter en in zijn bundel Geef mij een wonder is veel moois te vinden. Maar hij draagt zijn gedichten niet voor.

Zijn werk is eigenlijk vrij ingetogen. Het is observerende, licht filosoferende poezie, geschreven in de taal die je in je hoofd kunt horen. Het is de taal die ik bij Herman de Coninck zie, die ik ook vaak ontwaar in mijn Spiegel van de Klassieke Chinese Poëzie. Die taal bedient zich over het algemeen niet zoveel van buitennissige stembuigingen, maar De Roode schreeuwt, fluistert, gebaart er lustig op los en laat het publiek het gedicht meevoordragen. Hij maakt van zijn gedichten een spektakel, en dat is misschien wel heel spannend, maar het komt niet in hun taal voor. Hij geeft een performance waarvoor hij een tekst nodig heeft. Die tekst is dan toevallig zijn gedicht. Maar het had weinig uitgemaakt als het mijn gedicht was geweest. Of een krantenbericht. Of nog iets anders.

Ik ervoer bij zijn voordracht dat ik als het ware door zijn performance heen naar het gedicht moest luisteren. Zoals je ook niet bij een uitvoering van een lied kunt horen of de liedtekst eventueel een goed gedicht zou kunnen. Nu is dat bij een liedtekst niet erg - dat is immers een liedtekst, en ik wil die zich dus ook het liefste als zodanig zien manifesteren. Maar een gedicht is een gedicht. Althans, de podiumdichters verklaren uiteindelijk toch poëzie te schrijven, en ik geloof ze. Ik lees De Roode en ik denk: poëzie. Ik hoor Krijn Peter Hesselink en ik denk: poëzie. Kunst gemaakt van taal - taal die klinkt en opgeschreven staat.

Dat is het fundamentele verschil tussen een poezievoordracht en een performance van een theatertekst. Bij die laatste is de tekst een vehikel is voor de performance. Bij poëzie is de voordracht een vehikel voor de taal. En taal is noch van papier, nog van geluid. Schrift en klank zijn twee manifestaties van een en hetzelfde ding.

Teeveetip: Langer Licht

2007-09-20T17:15:00.000+02:00

Natuurlijk gaat u morgen en overmorgen de "Ongewone Lezingen" bijwonen die Perdu ter gelegenheid van het 375-jarig bestaan van de UvA organiseert in het Museumcafe Bijzondere Collecties aan de Oude Turfmarkt in Amsterdam. Ik bedoel, wanneer krijgt u de kans om lezingen bij te wonen die niet gaan over iets dat mooi of interessant is, maar die dat vooral zelf zijn? De lezing als kunstwerk, dat is het uitgangspunt waarin Perdu aanleiding zag een tweedaags programma samen te stellen met performances van Atte Jongstra, Will Holder, Dante Oei (met een lezing van John Cage) en Antoine Beuger. Zie voor meer info de website van Perdu.

Wat u dan niet moet vergeten is de video- of dvd-recorder vrijdagavond even voor te programmeren om de film Langer Licht op te nemen, die om 23.00 u. wordt uitgezonden op Nederland 2.
Langer Licht is de eerste avondvullende speelfilm van David Lammers en is een waar juweel. Hij speelt zich af in een volkswijk in Amsterdam Noord, waar een vader en zoon de dramatische gebeurtenissen in hun leven moeten verwerken.
Lammers is overduidelijk geinspireerd door de Engelse regisseurs Ken Loach en vooral Mike Leigh. Niet zozeer omdat Langer Licht zich afspeelt in een volkswijk, maar omdat Lammers net als zijn twee Engelse collega's uitgaat van een soort realisme, dat hard en droog aandoet, maar waaruit uiteindelijk iets subliems opstijgt.
Lammers zijn verhaal zich op een soort van organische wijze vertellen en maakt hij bijna geen gebruik van verklarende of uitleggende dialogen. Nooit zul je bij Lammers een personage horen zeggen: "Ik ben boos." of "Ik ben verdrietig." Hun innerlijke staat is af te lezen aan de manier waarop ze zich in hun omgeving bevinden, hoe ze zich gedragen en hoe dat in beeld wordt gebracht. Lammers vertelt niet met woorden maar met beelden - en toch doet geen enkel beeld bedacht aan en is Lammers' stijl organisch, droog, op het documentaire af.

En juist uit die platte, droge werkelijkheid ontstaat uiteindelijk iets dat die werkelijkheid ver overstijgt.